Việc Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đã làm dấy lên những nghi vấn mới xoay quanh khả năng Venezuela đang nắm giữ một kho dự trữ Bitcoin chưa từng được công bố. Tuy nhiên cho đến nay, các nhà phân tích blockchain cho rằng giả thuyết này vẫn chưa có cơ sở xác thực.
Hôm thứ Bảy, nhà báo điều tra Bradley Hope đã đưa ra một kịch bản gây tranh cãi, cho rằng Venezuela có thể đang sở hữu tới 600.000 BTC, tương đương khoảng 60 tỷ USD. Con số này có được thông qua việc chuyển đổi vàng quốc gia sang tiền điện tử trong nhiều năm.
Trong báo cáo đồng tác giả đăng trên bản tin điều tra Whale Hunting, Hope cho biết các nguồn tin mô tả một luật sư người Thụy Sĩ được cho là kiểm soát quyền truy cập ví tiền điện tử này. Báo cáo cũng đặt nghi vấn về vai trò của Alex Saab, Bộ trưởng Công nghiệp và Sản xuất Quốc gia Venezuela, người hiện đang bị Mỹ trừng phạt.
Mặc dù giả thuyết của Hope nhanh chóng được nhiều hãng truyền thông trích dẫn, nhưng các nền tảng phân tích blockchain lớn vẫn chưa tìm thấy bất kỳ bằng chứng on-chain nào cho thấy Venezuela đang nắm giữ một kho Bitcoin bí mật như vậy.
Nội dung bài viết
Con số 600.000 BTC đến từ đâu?
Suy đoán rằng Venezuela có thể sở hữu tới 600.000 BTC đã thu hút nhiều sự chú ý, đặc biệt khi các trang theo dõi như BitcoinTreasuries.net chỉ ghi nhận quốc gia này nắm giữ khoảng 240 BTC (tương đương 22,2 triệu USD) kể từ năm 2022.
Đáng chú ý, con số 600.000 BTC không dựa trên dữ liệu blockchain, mà chỉ là ước tính mang tính toán học, xuất phát từ tổng lượng vàng mà Venezuela đã bán kể từ năm 2018. Riêng trong năm đó, nước này đã bán 73 tấn vàng, tương đương khoảng 40% dự trữ vàng quốc gia.
“Nếu họ thực sự sở hữu 600.000 Bitcoin, thì điều đó đồng nghĩa họ đã đánh lừa được rất nhiều nhà phân tích blockchain,” Frank Weert, đồng sáng lập Whale Alert, nói. “Họ cần đưa ra bằng chứng cực kỳ thuyết phục cho tuyên bố này.”
Weert cũng tỏ ra thận trọng với con số 240 BTC do BitcoinTreasuries công bố, lưu ý rằng dữ liệu của nền tảng này không phải lúc nào cũng đi kèm các giao dịch có thể kiểm chứng công khai.
Venezuela tiếp cận crypto sớm, nhưng tài sản vẫn rất mờ mịt
Theo Ari Redbord, Trưởng bộ phận chính sách toàn cầu của công ty phân tích blockchain TRM Labs, Venezuela đã thử nghiệm với tiền điện tử từ rất sớm, thậm chí trước nhiều Chính phủ khác.
Dưới thời Maduro, Venezuela từng ra mắt đồng tiền kỹ thuật số quốc gia Petro được bảo chứng bằng dầu mỏ vào năm 2018, nhưng dự án này đã bị khai tử sau khoảng sáu năm hoạt động.
“Chính phủ đã chỉ đạo các cơ quan nhà nước áp dụng cơ chế thanh toán dựa trên tiền điện tử, đặc biệt trong các giao dịch dầu mỏ và xuyên biên giới,” Redbord cho biết, đồng thời tiết lộ rằng Venezuela từng định tuyến doanh thu bán dầu thông qua ví điện tử thay vì hệ thống ngân hàng truyền thống.
Trong bối cảnh đồng nội tệ bolívar mất giá nghiêm trọng, Venezuela cũng trở thành một trong những quốc gia có mức độ chấp nhận crypto cao. Theo báo cáo của TRM Labs, nước này xếp thứ 11 trong top 20 quốc gia về mức độ ứng dụng tiền điện tử năm 2025.
Dù vậy, các khoản nắm giữ crypto của Chính phủ Venezuela, bao gồm khả năng tồn tại kho dự trữ Bitcoin, vẫn hoàn toàn thiếu minh bạch. Những nền tảng như Arkham không theo dõi ví liên quan đến Chính phủ Venezuela, trong khi Chainalysis và Elliptic từ chối bình luận.
Vì sao việc truy vết lại khó đến vậy?
Theo Aurélie Barthere, Trưởng bộ phận nghiên cứu của nền tảng phân tích blockchain Nansen, một số cụm ví có liên quan đến Venezuela đã được xác định, bao gồm cả các sàn giao dịch có liên hệ với nhà nước như Criptolago.
Tuy nhiên, việc quy kết quyền sở hữu vẫn rất khó khăn do chính phủ có thể sử dụng:
- Ví tự quản phân mảnh (unhosted wallets),
- Các nhà môi giới OTC nước ngoài,
- Chuỗi giao dịch “peeling chains” – chia nhỏ tài sản thành nhiều giao dịch nhỏ để tránh bị phát hiện.
Ngoài ra, Barthere cũng nhắc đến các phương thức che giấu khác như:
- Trộn coin qua Tornado Cash,
- Hoán đổi cross-chain,
- Khai thác Bitcoin do nhà nước kiểm soát để tạo “coin sạch”.
“Mặc dù các kỹ thuật phân tích hành vi và gom cụm có thể tái dựng dòng tiền trong nhiều trường hợp, nhưng chúng vẫn rất hiệu quả trong việc duy trì khả năng phủ nhận hợp lý, trừ khi khóa riêng bị lộ,” bà nhận định.
Ở một diễn biến khác, như Fiahub đã thông tin trước đó, sau vụ bắt giữ Tổng thống Manduro, một tài khoản trên Polymarket dường như đã biết trước sự kiện này. Một số thông tin cho rằng người thắng cược vụ “Maduro bị bắt” trên Polymarket có liên hệ với các ví mang yếu tố chính trị, thậm chí bị nghi liên quan đến World Liberty Financial (WLFI). Tuy nhiên, Bubblemaps đã lên tiếng bác bỏ kịch bản này.
Linh Bùi là một nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính nói chung và tiền điện tử nói riêng. Với mong muốn chia sẻ các tuyến bài viết chuyên về kiến thức, cập nhật tin tức về thị trường tài chính tại Việt Nam và trên toàn cầu, Linh Bùi đã và đang tham gia với vai trò biên tập viên/người sáng tạo nội dung tại một số nền tảng, sàn giao dịch như Fiahub, BeInCrypto, Mitrade, Finixio, Dr.Localize… Trong mỗi bài viết của mình, Linh Bùi đều mong muốn đơn giản hóa các khái niệm tài chính liên quan, giảm thiểu rào cản gia nhập cho độc giả, đặc biệt là những người mới tham gia.
