Cuộc mất kết nối Internet trên diện rộng tại Iran trong năm 2025 không chỉ ảnh hưởng đến mạng xã hội hay các ứng dụng nhắn tin, mà còn giáng đòn trực tiếp vào ngành khai thác Bitcoin (BTC) của quốc gia này. Việc kết nối bị cắt đã làm gián đoạn liên lạc giữa các thợ đào (miner) Iran với mạng lưới Bitcoin toàn cầu, khiến hashrate của các pool khai thác tại Iran sụt giảm chỉ trong vài giờ.
Nhiều trang trại đào buộc phải tạm dừng hoạt động do không thể duy trì kết nối hay đồng bộ với máy chủ pool. Hệ quả là hashrate toàn cầu ghi nhận một nhịp giảm ngắn hạn, cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng lớn của hoạt động khai thác Bitcoin không chỉ vào điện năng, mà còn vào hạ tầng số.
Nội dung bài viết
Điện rẻ không còn đủ: Kết nối trở thành yếu tố sống còn
Trong quá khứ, điện giá rẻ là lợi thế cạnh tranh then chốt của các thợ đào Bitcoin. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2025-2026, kết nối Internet ổn định đã trở thành một “đầu vào” quan trọng ngang với điện.
Trường hợp Iran là minh chứng rõ ràng. Khi Internet bị gián đoạn, máy đào vẫn có điện nhưng không thể tạo giá trị. Nhiều nhà vận hành buộc phải tắt máy hoặc di dời phần cứng sang các khu vực có hạ tầng ổn định hơn như Nga và Kazakhstan. Pakistan mới đây cũng đã có động thái phân bổ 2.000 megawatt (MW) điện trong giai đoạn đầu của kế hoạch quốc gia nhằm hỗ trợ khai thác Bitcoin và các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI).
Trước đây, Iran từng chiếm khoảng 4–7% hashrate toàn cầu, có thời điểm lên tới 4–8% vào năm 2021, xếp trong nhóm 5 quốc gia khai thác lớn nhất. Tuy nhiên, đến đầu năm 2026, tỷ trọng này được ước tính giảm xuống dưới 4%, thậm chí chỉ còn 2–5%.
Mỗi lần Iran “biến mất” khỏi mạng lưới, hashrate toàn cầu tạm thời giảm 2–5%, trước khi cơ chế điều chỉnh độ khó của Bitcoin đưa thời gian khối trở lại trạng thái cân bằng.
Rủi ro địa chính trị đang định hình bản đồ khai thác Bitcoin
Sự kiện tại Iran cho thấy rủi ro địa chính trị và rủi ro kết nối đang trở thành yếu tố quyết định nơi Bitcoin được khai thác. Trong đó, các cuộc biểu tình, cắt Internet, mất điện và siết quản lý đã tạo ra “cú đúp rủi ro” cho các thợ đào Iran. Ngoài ra, việc phần cứng bị rút khỏi quốc gia này không chỉ làm giảm hashrate nội địa, mà còn làm suy yếu một nguồn thu quan trọng trong bối cảnh Iran chịu sức ép kinh tế và trừng phạt quốc tế.
Lịch sử gần đây cho thấy đây không phải trường hợp cá biệt. Các đợt đóng cửa khai thác Bitcoin do chính phủ Trung Quốc cuối năm 2025 từng gây ra những cú điều chỉnh tương tự về tỷ lệ hashrate. Ngược lại, đợt giảm giá BTC tháng 10/2025 dù gây áp lực lợi nhuận cho thợ đào nhưng không kéo theo sự sụt giảm hashrate, cho thấy yếu tố giá không còn là nguyên nhân duy nhất.
Bức tranh mining năm 2026: Ổn định quan trọng hơn chi phí
Để giải quyết những vấn đề kể trên, trong môi trường hiện tại, AI data center đang cạnh tranh gay gắt với thợ đào để giành nguồn điện, khiến nhiều khu vực như Texas thường xuyên bị cắt giảm công suất. Thêm vào đó, độ khó mạng Bitcoin liên tục lập đỉnh, buộc thợ đào phải sử dụng ASIC hiệu suất cao với biên lợi nhuận ngày càng mỏng.
Do đó, điện rẻ đơn thuần không còn đủ. Các mô hình mining bền vững đang chuyển sang một là sở hữu hoặc kiểm soát nguồn năng lượng, hai là hoạt động trong khuôn khổ pháp lý ổn định và ba là đa dạng hóa doanh thu (ví dụ kết hợp hosting AI).
Tóm lại, cuộc khủng hoảng tại Iran đặt ra một thực tế rõ ràng cho ngành khai thác Bitcoin hiện đại. Các thợ đào không chỉ mua điện, mà còn mua sự ổn định.
Khi kết nối Internet trở thành điểm nghẽn, những khu vực thiếu hạ tầng số và ổn định chính trị sẽ dần đánh mất vị thế trên bản đồ hashrate toàn cầu. Bitcoin vẫn vận hành bền bỉ nhờ cơ chế điều chỉnh độ khó, nhưng dòng hashrate đang âm thầm dịch chuyển về những nơi có độ tin cậy cao hơn.
Trong kỷ nguyên mining mới, ổn định đang chiếm ưu thế hơn chi phí, và Iran là một ví dụ điển hình cho sự chuyển dịch này.
Linh Bùi là một nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính nói chung và tiền điện tử nói riêng. Với mong muốn chia sẻ các tuyến bài viết chuyên về kiến thức, cập nhật tin tức về thị trường tài chính tại Việt Nam và trên toàn cầu, Linh Bùi đã và đang tham gia với vai trò biên tập viên/người sáng tạo nội dung tại một số nền tảng, sàn giao dịch như Fiahub, BeInCrypto, Mitrade, Finixio, Dr.Localize… Trong mỗi bài viết của mình, Linh Bùi đều mong muốn đơn giản hóa các khái niệm tài chính liên quan, giảm thiểu rào cản gia nhập cho độc giả, đặc biệt là những người mới tham gia.
