Ethereum (ETH) đang chuẩn bị bước vào một chu kỳ nâng cấp sâu rộng kéo dài 4 năm, với mục tiêu tăng tốc độ xử lý giao dịch lên mức gần thời gian thực và đồng thời xây dựng khả năng kháng máy tính lượng tử. Đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, vừa làm rõ thêm định hướng này sau khi Ethereum Foundation công bố bản roadmap có tên “Strawmap”.
Nội dung bài viết
Giảm thời gian tạo block từ 12 giây xuống 2 giây
Hiện tại, Ethereum tạo một block mới trung bình mỗi 12 giây. Theo lộ trình mới, thời gian này có thể giảm dần xuống 8 giây, 6 giây, 4 giây và cuối cùng là khoảng 2 giây. Vitalik nhấn mạnh rằng quá trình này sẽ diễn ra theo từng bước nhỏ thay vì thay đổi đột ngột, nhằm đảm bảo tính ổn định của mạng lưới.
Việc rút ngắn “slot time” (thời gian tạo block) sẽ giúp Ethereum phản hồi nhanh hơn. Điều này mang lại trải nghiệm gần giống hệ thống thời gian thực thay vì phải chờ đợi xác nhận như hiện nay.
Để đạt được điều này mà không đánh đổi bảo mật, Ethereum sẽ cải thiện cơ chế truyền dữ liệu giữa các node (mạng ngang hàng – peer-to-peer). Nếu các node có thể chia sẻ block hiệu quả hơn và giảm dữ liệu trùng lặp, thời gian lan truyền block sẽ rút ngắn, cho phép slot time thấp hơn mà không tăng rủi ro tấn công.
Rút ngắn thời gian “finality” từ 16 phút xuống 6 – 16 giây
Song song với việc tăng tốc độ tạo block, Ethereum cũng đặt mục tiêu giảm mạnh thời gian “finality” – tức thời điểm một giao dịch được đảm bảo không thể đảo ngược về mặt toán học. Hiện nay, finality trên Ethereum mất khoảng 16 phút. Lộ trình mới hướng tới mức 6 – 16 giây, tức gần như tức thì so với hiện tại.
Vitalik giải thích rằng mục tiêu lớn là “tách biệt slot và finality” để có thể tối ưu từng phần độc lập. Đây là thay đổi rất sâu trong cấu trúc đồng thuận, nên sẽ được triển khai theo từng giai đoạn.
Tích hợp mật mã hậu lượng tử (post-quantum cryptography)
Một điểm đáng chú ý trong roadmap là việc chuyển sang chữ ký mật mã kháng lượng tử (post-quantum hash-based signatures). Máy tính lượng tử trong tương lai có thể phá vỡ nhiều hệ thống mật mã hiện tại. Do đó, Ethereum đang chủ động xây dựng lớp bảo vệ mới trước khi mối đe dọa này trở thành hiện thực.
Vitalik cho biết có thể xuất hiện tình huống “slot đã kháng lượng tử nhưng finality chưa”. Trong trường hợp đó, nếu máy tính lượng tử xuất hiện đột ngột, mạng lưới có thể mất đảm bảo finality nhưng vẫn tiếp tục hoạt động. Điều này cho thấy Ethereum đang ưu tiên tính liên tục vận hành của chuỗi trước khi đạt được bảo mật tuyệt đối ở mọi tầng.
Trước đó, Buterin cũng cho rằng mạng lưới Ethereum cần chủ động áp dụng công nghệ mật mã chống máy tính lượng tử ngay từ bây giờ, thay vì chờ đến khi mối đe dọa trở nên hiện hữu. Theo ông, việc trì hoãn có thể khiến an ninh blockchain rơi vào một “cuộc chạy đua” mà Ethereum không đủ thời gian để xoay sở.
7 hard fork trong 4 năm
Toàn bộ quá trình nâng cấp dự kiến kéo dài 4 năm, với khoảng 7 đợt hard fork (nâng cấp lớn) diễn ra theo chu kỳ khoảng 6 tháng. Hai bản nâng cấp đã được xác nhận là Glamsterdam và Hegotá, dự kiến triển khai trong năm nay.
Chiến lược này phản ánh cách tiếp cận “thay thế từng thành phần” thay vì đại tu toàn bộ cùng lúc. Kết quả cuối cùng được kỳ vọng là một hệ thống đồng thuận đơn giản hơn, dễ kiểm chứng hình thức (formally verified), thân thiện với prover (hỗ trợ zero-knowledge) và kháng lượng tử.
Ý nghĩa chiến lược: Ethereum đang chuẩn bị cho thập kỷ tới
Lộ trình mới không chỉ nhằm tăng tốc độ. Nó đặt nền móng cho Ethereum trở thành cơ sở hạ tầng tài chính và ứng dụng phi tập trung ở quy mô toàn cầu. Nếu đạt được block time 2 giây và finality dưới 10 giây, Ethereum sẽ cạnh tranh trực tiếp với các hệ thống thanh toán truyền thống về tốc độ, đồng thời duy trì tính phi tập trung.
Quan trọng hơn, việc chủ động tích hợp mật mã hậu lượng tử cho thấy Ethereum không chỉ tối ưu cho chu kỳ thị trường hiện tại mà đang chuẩn bị cho những thay đổi công nghệ mang tính nền tảng trong tương lai.
Trong bối cảnh blockchain ngày càng được tích hợp vào tài chính truyền thống và hạ tầng quốc gia, roadmap 4 năm này có thể định hình vai trò của Ethereum trong kỷ nguyên Web3 và tài chính số toàn cầu.
Linh Bùi là một nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính nói chung và tiền điện tử nói riêng. Với mong muốn chia sẻ các tuyến bài viết chuyên về kiến thức, cập nhật tin tức về thị trường tài chính tại Việt Nam và trên toàn cầu, Linh Bùi đã và đang tham gia với vai trò biên tập viên/người sáng tạo nội dung tại một số nền tảng, sàn giao dịch như Fiahub, BeInCrypto, Mitrade, Finixio, Dr.Localize… Trong mỗi bài viết của mình, Linh Bùi đều mong muốn đơn giản hóa các khái niệm tài chính liên quan, giảm thiểu rào cản gia nhập cho độc giả, đặc biệt là những người mới tham gia.
