Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp thuế quan toàn cầu 10% chỉ vài giờ sau khi Tòa án Tối cao Mỹ (Supreme Court) ra phán quyết bác bỏ quyền sử dụng quyền lực tình trạng khẩn cấp quốc gia để áp thuế trong thời bình.
Phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump chỉ trích phán quyết của Tòa là “phi lý” và cho biết chính quyền của ông sẽ sử dụng các cơ sở pháp lý khác để duy trì và mở rộng chính sách thuế quan. Cụ thể, ông viện dẫn Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 (Section 232), Đạo luật Thương mại năm 1974 (Section 301), và đặc biệt là Section 122 để áp dụng mức thuế toàn cầu 10% “ngay lập tức”, bổ sung lên các mức thuế hiện hành.
Ông khẳng định các mức thuế liên quan đến an ninh quốc gia vẫn “giữ nguyên hiệu lực đầy đủ”, bất chấp phán quyết của Tòa.
Nội dung bài viết
Tòa Tối cao bác bỏ quyền áp thuế theo IEEPA
Trước đó, ông Trump từng sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế 25% với hàng hóa từ Canada và Mexico, cùng 10% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Ông lập luận rằng tình trạng buôn bán ma túy và thâm hụt thương mại đe dọa an ninh quốc gia và nền sản xuất công nghiệp Mỹ.
Tuy nhiên, Tòa án Tối cao đã bác bỏ lập luận này, cho rằng IEEPA không trao cho nhánh hành pháp quyền áp thuế trong thời bình. Phán quyết nhấn mạnh rằng trong hơn 50 năm tồn tại của IEEPA, chưa từng có tổng thống nào sử dụng đạo luật này để áp thuế quy mô lớn.
Tòa cũng viện dẫn Điều I, Khoản 8 của Hiến pháp Mỹ, trong đó quy định quyền đánh thuế thuộc về Quốc hội, chứ không phải Tổng thống. Theo Tòa, quyền lực đánh thuế có vị trí đặc biệt quan trọng trong cấu trúc phân quyền của Hiến pháp và không thể được mở rộng tùy ý thông qua tuyên bố tình trạng khẩn cấp.
Rủi ro gia tăng
Chính sách thuế quan của ông Trump từ lâu đã gây biến động mạnh trên các thị trường có mức độ rủi ro cao, bao gồm chứng khoán và tiền điện tử. Mỗi lần leo thang thương mại đều làm gia tăng bất ổn vĩ mô, đẩy chi phí nhập khẩu tăng cao và làm suy yếu niềm tin nhà đầu tư.
Thông báo áp thuế toàn cầu 10% lần này nhiều khả năng sẽ làm gia tăng lo ngại về lạm phát nhập khẩu, tạo áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu và cũng có thể khiến dòng tiền rút khỏi các tài sản rủi ro như cổ phiếu công nghệ và crypto. Trong các chu kỳ trước, mỗi khi căng thẳng thương mại leo thang, thị trường crypto thường phản ứng tiêu cực trong ngắn hạn do tâm lý “risk-off” lan rộng.
Trước đó, Bitcoin (BTC) đã giảm mạnh xuống mức 102.000 USD trên hợp đồng tương lai vĩnh viễn của Binance sau khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố áp thuế 100% lên Trung Quốc vào hồi tháng 10/2025.
Ở góc nhìn chính trị, động thái của ông Trump cho thấy cuộc tranh luận về quyền lực thương mại giữa hành pháp và lập pháp vẫn chưa kết thúc. Dù bị hạn chế dưới IEEPA, ông đang tìm cách sử dụng các công cụ pháp lý khác để duy trì chính sách thuế quan.
Điều này có thể dẫn đến các vụ kiện tụng mới, tranh cãi giữa Nhà Trắng và Quốc hội hay thậm chí là căng thẳng ngoại giao với các đối tác thương mại lớn. Việc chuyển sang Section 122 và các điều khoản khác cho thấy chính quyền của ông Trump không từ bỏ chính sách bảo hộ thương mại, mà chỉ thay đổi cơ sở pháp lý mà thôi.
Tóm lại, phán quyết của Tòa án Tối cao đánh dấu một giới hạn quan trọng đối với quyền lực hành pháp trong lĩnh vực thương mại. Tuy nhiên, tuyên bố áp thuế toàn cầu 10% của Tổng thống Trump cho thấy chính sách thuế quan vẫn là trụ cột chiến lược kinh tế của ông.
Trong ngắn hạn, thị trường có thể tiếp tục biến động mạnh khi nhà đầu tư đánh giá tác động của thuế quan mới lên lạm phát, tăng trưởng và chính sách tiền tệ. Đối với crypto, môi trường bất ổn vĩ mô thường đồng nghĩa với áp lực giảm giá, ít nhất cho đến khi thị trường tìm được điểm cân bằng mới. Điều này có thể khiến cho giá BTC tiếp tục giảm sâu hơn nữa trong bối cảnh nó đang đứng trước nguy cơ ghi nhận quý I tệ nhất trong vòng 8 năm qua khi giá đã giảm hơn 22% kể từ đầu năm. Một số góc nhìn phân tích từ chuyên gia dự báo rằng giá BTC có thể sẽ chạm mốc 40.000 USD trong thời gian tới.
Linh Bùi là một nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính nói chung và tiền điện tử nói riêng. Với mong muốn chia sẻ các tuyến bài viết chuyên về kiến thức, cập nhật tin tức về thị trường tài chính tại Việt Nam và trên toàn cầu, Linh Bùi đã và đang tham gia với vai trò biên tập viên/người sáng tạo nội dung tại một số nền tảng, sàn giao dịch như Fiahub, BeInCrypto, Mitrade, Finixio, Dr.Localize… Trong mỗi bài viết của mình, Linh Bùi đều mong muốn đơn giản hóa các khái niệm tài chính liên quan, giảm thiểu rào cản gia nhập cho độc giả, đặc biệt là những người mới tham gia.
