Ki Young Ju – nhà sáng lập và CEO của nền tảng phân tích on-chain CryptoQuant – vừa đưa ra một nhận định gây tranh luận. Theo ông, nếu máy tính lượng tử (quantum computing) đạt đến ngưỡng đủ mạnh để phá vỡ mật mã hiện tại của Bitcoin (BTC), các địa chỉ đời đầu (OG addresses), bao gồm cả ví chứa khoảng 1 triệu BTC của Satoshi Nakamoto, có thể buộc phải bị “đóng băng” hoặc đối mặt với nguy cơ bị hack.
Nội dung bài viết
Rủi ro đến từ đâu?
Theo Ki Young Ju, nguy cơ cốt lõi nằm ở khả năng của máy tính lượng tử trong việc suy ngược khóa riêng (private key) từ khóa công khai (public key) trong một số điều kiện nhất định.
Bitcoin hiện sử dụng thuật toán mật mã ECDSA (Elliptic Curve Digital Signature Algorithm). Về lý thuyết, nếu một máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện, nó có thể khai thác lỗ hổng toán học để tính toán khóa riêng từ khóa công khai, điều vốn gần như bất khả thi với máy tính cổ điển.
Nếu điều đó xảy ra, các địa chỉ đã từng công khai public key (ví dụ: khi đã thực hiện giao dịch) sẽ trở thành mục tiêu tiềm năng.
6,89 triệu BTC có thể dễ bị ảnh hưởng?
Ki Young Ju cho biết hiện có khoảng 6,89 triệu BTC có nguy cơ bị ảnh hưởng nếu kịch bản tấn công lượng tử xảy ra. Trong số đó có:
- Khoảng 1 triệu BTC được cho là thuộc về Satoshi Nakamoto và chưa từng di chuyển từ năm 2010.
- Khoảng 3,4 triệu BTC đã “ngủ đông” hơn 10 năm.
- Phần còn lại thuộc về các địa chỉ đời đầu sử dụng định dạng cũ.
Theo ông, nếu Bitcoin buộc phải nâng cấp giao thức để chống lại mối đe dọa lượng tử (ví dụ: chuyển sang chữ ký hậu lượng tử – post-quantum cryptography), những người không cập nhật ví của mình sẽ đứng trước nguy cơ mất tài sản.
Khi đó, cộng đồng có thể phải đối mặt với lựa chọn cực đoan: hoặc đóng băng các ví không nâng cấp (bao gồm cả ví Satoshi), hoặc chấp nhận để chúng trở thành mục tiêu của hacker lượng tử.
Vì sao lại nhắc đến ví của Satoshi?
Ví chứa 1 triệu BTC của Satoshi từ lâu đã mang tính biểu tượng và đóng vai trò như một “cột trụ tâm lý” của thị trường. Việc số coin này chưa từng được di chuyển tạo ra niềm tin rằng nguồn cung thực tế thấp hơn tổng cung lý thuyết.
Nếu những đồng BTC này đột ngột bị di chuyển do bị hack lượng tử, tác động tâm lý có thể cực kỳ nghiêm trọng, thậm chí gây hoảng loạn trên thị trường.
Chính vì vậy, Ki Young Ju cho rằng trong kịch bản xấu nhất, việc “đóng băng” ví Satoshi có thể là lựa chọn ít gây tổn hại hơn so với việc để chúng bị đánh cắp.
Hiện tại có đáng lo?
Ở thời điểm hiện tại, phần lớn chuyên gia đồng thuận rằng tấn công lượng tử vào Bitcoin vẫn chưa khả thi về mặt kinh tế. Máy tính lượng tử đủ mạnh để phá vỡ ECDSA vẫn chưa tồn tại ở quy mô thương mại.
Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở hiện tại mà ở tương lai dài hạn. Khi chi phí công nghệ giảm và năng lực tính toán tăng lên, giả định “không thể phá vỡ” có thể không còn đúng.
Bitcoin vốn được thiết kế để thích nghi thông qua cơ chế nâng cấp giao thức (protocol upgrade). Lịch sử đã chứng minh mạng lưới có thể thực hiện các thay đổi lớn như SegWit hay Taproot. Do đó, nếu mối đe dọa lượng tử trở nên thực tế, cộng đồng hoàn toàn có thể triển khai giải pháp mật mã mới.
Trong một bài viết mới đây từ Fiahub cho thấy rằng Grayscale cho rằng mối đe dọa từ máy tính lượng tử là có thật, nhưng khó có khả năng tác động đến thị trường tiền điện tử hoặc định giá tài sản trong ngắn hạn.
Nguy cơ kỹ thuật hay câu chuyện chu kỳ?
Chúng ta cần phân biệt rõ giữa rủi ro lý thuyết dài hạn (quantum computing) và tủi ro thị trường ngắn hạn (biến động giá, thanh lý đòn bẩy, tâm lý hoảng loạn). Hiện tại, câu chuyện về lượng tử chủ yếu mang tính cảnh báo chiến lược hơn là rủi ro tức thời. Tuy nhiên, nó đặt ra một câu hỏi lớn về cách Bitcoin sẽ xử lý tài sản “không có chủ sở hữu rõ ràng” như ví Satoshi nếu buộc phải nâng cấp bắt buộc.
Việc “đóng băng” coin trái với triết lý bất biến (immutability) của Bitcoin. Nhưng việc để chúng bị hack cũng có thể phá hủy niềm tin nền tảng. Đây là bài toán quản trị (governance) phức tạp hơn là vấn đề kỹ thuật đơn thuần.
Tóm lại, nhận định của CEO CryptoQuant không phải là dự báo về một sự kiện sắp xảy ra, mà là một lời nhắc nhở rằng Bitcoin, dù mạnh mẽ đến đâu, vẫn phải thích nghi với sự tiến bộ công nghệ.
Trong kịch bản máy tính lượng tử trở nên đủ mạnh, các địa chỉ đời đầu, bao gồm cả 1 triệu BTC của Satoshi, có thể buộc phải nâng cấp hoặc đối mặt với nguy cơ bị xâm nhập.
Câu hỏi thực sự không phải là “liệu Bitcoin có sống sót trước lượng tử hay không”, mà là cộng đồng sẽ chọn bảo vệ nguyên tắc bất biến hay bảo vệ sự an toàn của hệ thống khi phải đánh đổi.
Linh Bùi là một nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính nói chung và tiền điện tử nói riêng. Với mong muốn chia sẻ các tuyến bài viết chuyên về kiến thức, cập nhật tin tức về thị trường tài chính tại Việt Nam và trên toàn cầu, Linh Bùi đã và đang tham gia với vai trò biên tập viên/người sáng tạo nội dung tại một số nền tảng, sàn giao dịch như Fiahub, BeInCrypto, Mitrade, Finixio, Dr.Localize… Trong mỗi bài viết của mình, Linh Bùi đều mong muốn đơn giản hóa các khái niệm tài chính liên quan, giảm thiểu rào cản gia nhập cho độc giả, đặc biệt là những người mới tham gia.
