Vụ hack trị giá khoảng 280 triệu USD vào giao thức Drift không chỉ làm rung chuyển thị trường DeFi, mà còn kéo theo một cuộc tranh luận lớn hơn: vai trò của các tổ chức tập trung như Circle trong việc can thiệp vào các sự cố. Khi hàng trăm triệu USD được di chuyển qua hệ thống mà không bị đóng băng kịp thời, câu hỏi đặt ra không còn là “ai bị hack”, mà là “ai thực sự kiểm soát cuộc chơi”.
Nội dung bài viết
Một vụ hack lớn, nhưng không đến từ lỗi đơn giản
Vụ hack liên quan đến Drift không phải là kiểu hack truyền thống như lỗi smart contract hay bug kỹ thuật đơn thuần. Theo các phân tích ban đầu, đây là một cuộc tấn công phức tạp, có yếu tố chiếm quyền kiểm soát ở cấp độ quản trị, kết hợp với các kỹ thuật như sử dụng giao dịch ký sẵn (pre-signed transactions) và tài khoản nonce để thao túng hệ thống.
Chính sự tinh vi này khiến cuộc tấn công trở nên nguy hiểm hơn, bởi nó không khai thác một lỗi cụ thể, mà tận dụng chính cách hệ thống được vận hành. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc, ngay cả khi code không sai, hệ thống vẫn có thể bị đánh bại.
Ở thời điểm phát hiện, số tiền bị ảnh hưởng lên tới hàng trăm triệu USD, đưa vụ việc này trở thành một trong những sự cố lớn nhất trong DeFi năm 2026. Gần đây nhất, Step Finance bị hack, thiệt hại khoảng 27 triệu USD, giá token STEP lao dốc hơn 90%
Circle bị chỉ trích: Quyền lực có, nhưng không hành động
Điểm gây tranh cãi nhất sau vụ hack không nằm ở Drift, mà ở phản ứng của Circle – đơn vị phát hành stablecoin USDC.
Theo nhiều nhà phân tích on-chain, một phần dòng tiền bị đánh cắp đã được chuyển qua USDC và tiếp tục di chuyển trong nhiều giờ. Điều đáng nói là Circle hoàn toàn có khả năng đóng băng các địa chỉ liên quan, nhưng đã không hành động kịp thời trong suốt quá trình này.
Điều này lập tức tạo ra làn sóng chỉ trích từ cộng đồng. Một số ý kiến cho rằng nếu Circle có thể đóng băng tài sản trong các trường hợp khác, thì việc không can thiệp trong một vụ hack quy mô lớn như vậy là khó chấp nhận.
Tuy nhiên, phía Circle cũng từng khẳng định rằng họ chỉ hành động khi có yêu cầu từ cơ quan thực thi pháp luật, thay vì tự ý can thiệp vào dòng tiền trên blockchain. Vấn đề nằm ở chỗ khi thời gian phản ứng là yếu tố sống còn trong các vụ hack, việc chờ quy trình pháp lý có thể khiến mọi thứ trở nên quá muộn.
DeFi và “ảo tưởng phi tập trung”
Vụ việc Drift một lần nữa phơi bày một nghịch lý quen thuộc trong crypto: nhiều hệ thống được gọi là “phi tập trung”, nhưng vẫn tồn tại những điểm kiểm soát mang tính tập trung.
Trong trường hợp này, cuộc tấn công không chỉ liên quan đến kỹ thuật, mà còn chạm tới tầng quản trị – nơi quyền lực không phân tán như nhiều người vẫn nghĩ. Đồng thời, sự phụ thuộc vào stablecoin như USDC cũng vô tình đưa các tổ chức tập trung như Circle trở thành “người gác cổng” của hệ thống.
Điều này tạo ra một câu hỏi lớn là nếu một bên có quyền đóng băng tài sản, nhưng không có nghĩa vụ phải làm vậy, thì hệ thống đó thực sự đang vận hành theo nguyên tắc nào?
Thực tế, những gì xảy ra với Drift không phải là trường hợp cá biệt. Dữ liệu toàn ngành cho thấy gần 80% các dự án crypto từng bị hack không thể phục hồi hoàn toàn, và nguyên nhân cốt lõi không nằm ở số tiền bị mất, mà ở sự sụp đổ của niềm tin người dùng.
Khi một sự cố xảy ra, phản ứng dây chuyền thường diễn ra rất nhanh: người dùng rút tiền, thanh khoản cạn kiệt, đội ngũ phát triển mất động lực và hệ sinh thái dần rơi vào trạng thái “chết chậm”. Trong bối cảnh đó, việc vá lỗi kỹ thuật gần như không còn nhiều ý nghĩa nếu niềm tin đã biến mất.
Cuộc tranh luận lớn hơn: Nên hay không nên can thiệp?
Vụ hack Drift không chỉ là một sự cố kỹ thuật, mà còn châm ngòi cho một cuộc tranh luận mang tính nền tảng của crypto.
Một bên cho rằng các tổ chức như Circle nên can thiệp mạnh mẽ hơn để bảo vệ người dùng và hệ sinh thái. Trong khi đó, bên còn lại lo ngại rằng việc này sẽ phá vỡ nguyên tắc phi tập trung, biến blockchain thành một hệ thống có thể bị kiểm soát giống như tài chính truyền thống.
Thực tế, cả hai quan điểm đều có lý. Nếu không có sự can thiệp, người dùng có thể mất tiền mà không có cơ chế bảo vệ. Nhưng nếu can thiệp quá nhiều, crypto sẽ đánh mất chính giá trị cốt lõi của nó.
Tóm lại, vụ hack Drift là một lời nhắc rõ ràng rằng rủi ro trong crypto không còn nằm ở code, mà nằm ở cấu trúc hệ thống và cách các thành phần tương tác với nhau.
DeFi không còn là một thế giới tách biệt, mà đang ngày càng phụ thuộc vào các thực thể tập trung như stablecoin issuer. Và khi điều đó xảy ra, những câu hỏi về trách nhiệm, quyền lực và giới hạn can thiệp sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Câu chuyện của Drift vì thế không chỉ dừng lại ở một vụ hack 280 triệu USD. Nó là một bài test cho toàn bộ hệ sinh thái. Crypto sẽ chọn an toàn có kiểm soát, hay tiếp tục theo đuổi một mô hình phi tập trung thực sự dù phải chấp nhận rủi ro cao hơn?
Linh Bùi là một nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính nói chung và tiền điện tử nói riêng. Với mong muốn chia sẻ các tuyến bài viết chuyên về kiến thức, cập nhật tin tức về thị trường tài chính tại Việt Nam và trên toàn cầu, Linh Bùi đã và đang tham gia với vai trò biên tập viên/người sáng tạo nội dung tại một số nền tảng, sàn giao dịch như Fiahub, BeInCrypto, Mitrade, Finixio, Dr.Localize… Trong mỗi bài viết của mình, Linh Bùi đều mong muốn đơn giản hóa các khái niệm tài chính liên quan, giảm thiểu rào cản gia nhập cho độc giả, đặc biệt là những người mới tham gia.
