Nhà đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, mới đây tuyên bố rằng mạng lưới Ethereum đã giải quyết được bài toán “Blockchain Trilemma”, một vấn đề tồn tại lâu năm trong ngành blockchain. Theo ông, các bản nâng cấp gần đây đã biến Ethereum thành một dạng mạng phi tập trung hoàn toàn mới và mạnh mẽ hơn, có thể đồng thời đạt được phi tập trung, bảo mật và khả năng mở rộng.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, Buterin nhấn mạnh rằng với PeerDAS (2025) và ZK-EVMs (dự kiến một phần nhỏ mạng lưới sẽ sử dụng từ năm 2026), Ethereum hiện có thể đạt được đồng thuận phi tập trung cùng băng thông cao.
Ông khẳng định: “Blockchain Trilemma đã được giải quyết – không phải trên lý thuyết, mà bằng mã nguồn đang vận hành thực tế. Một nửa (data availability sampling) đã chạy trên mainnet hôm nay, nửa còn lại (ZK-EVMs) đã đạt chất lượng sản xuất về hiệu năng. Điều còn lại là hoàn thiện yếu tố an toàn.”
Nội dung bài viết
Blockchain Trilemma là gì?
“Blockchain Trilemma” là khái niệm cho rằng một blockchain không thể tối ưu đồng thời cả ba yếu tố: phi tập trung, bảo mật và khả năng mở rộng. Trước đây, việc tăng thông lượng giao dịch thường buộc mạng lưới phải hy sinh mức độ phi tập trung, trong khi các hệ thống phi tập trung cao lại gặp khó khăn trong việc mở rộng mà không làm giảm hiệu suất hoặc tăng chi phí.
Buterin so sánh tiến bộ hiện tại của Ethereum với các mạng phân tán trước đây. Ông cho rằng BitTorrent (ra mắt năm 2000) có mức độ phi tập trung cao và tổng băng thông lớn nhưng thiếu cơ chế đồng thuận chung, trong khi Bitcoin (ra mắt năm 2009) đạt được phi tập trung và bảo mật nhưng bị hạn chế về băng thông do mọi phép tính đều phải được sao chép trên toàn mạng.
Lộ trình của Ethereum nhằm vượt qua giới hạn này bằng cách tách biệt ba lớp cốt lõi: khả dụng dữ liệu (data availability), thực thi (execution) và xác thực (validation).
Chi tiết hơn về Blockchain Trilemma, mời bạn tìm hiểu tại bài viết: Bộ ba bất khả thi của Blockchain là gì? Trilemma có khó để tối ưu?
PeerDAS và vai trò trong Fusaka upgrade
Một thành phần then chốt trong lộ trình này là Peer-to-Peer Data Availability Sampling (PeerDAS), được Buterin nhấn mạnh là tính năng quan trọng của bản nâng cấp Fusaka diễn ra vào tháng trước. PeerDAS cho phép các node xác minh rằng dữ liệu giao dịch thực sự tồn tại mà không cần tải xuống toàn bộ dữ liệu, bằng cách lấy mẫu các phần nhỏ có thể tái dựng thông qua kỹ thuật mã xóa (erasure coding).
Cách tiếp cận này giúp giảm gánh nặng tính toán và lưu trữ cho các validator, hạ thấp rào cản vận hành node, đồng thời được kỳ vọng sẽ tăng mạnh thông lượng của Ethereum, với mục tiêu đạt lên tới 12.000 giao dịch mỗi giây vào năm 2026.
Lộ trình mở rộng trong tương lai
Nhìn về phía trước, Buterin cho biết chiến lược mở rộng toàn diện của Ethereum sẽ được triển khai trong nhiều năm. Trong năm 2026, ông kỳ vọng sẽ có các đợt tăng gas limit lớn không phụ thuộc vào ZK-EVMs, cùng với những cơ hội đầu tiên để vận hành node ZK-EVM.
Giai đoạn 2026–2028 được dự đoán sẽ chứng kiến các thay đổi sâu hơn, bao gồm điều chỉnh lại chi phí gas, cập nhật cấu trúc trạng thái (state) của Ethereum, và chuyển payload thực thi vào các data blob để việc tăng gas limit trở nên an toàn hơn. Từ 2027 đến 2030, khi ZK-EVMs trở thành phương thức xác thực block chủ đạo, mạng lưới có thể tiếp tục đón nhận các đợt tăng gas limit lớn hơn nữa.
Bên cạnh đó, Buterin cũng đề cập tới tiềm năng của xây dựng block phân tán. Ông cho rằng mục tiêu dài hạn lý tưởng là tiến tới một tương lai nơi toàn bộ block không bao giờ được tập hợp tại một điểm duy nhất, dù điều này chưa cần thiết trong ngắn hạn. Theo ông, việc phân phối quyền lực trong quá trình xây dựng block trong hay ngoài giao thức, sẽ giúp giảm rủi ro can thiệp tập trung và tạo ra môi trường công bằng hơn về mặt địa lý.
Bối cảnh thị trường
Những tuyên bố của Buterin được đưa ra trong bối cảnh Ethereum vẫn đang chịu tác động từ biến động thị trường sau bản nâng cấp Fusaka. Theo dữ liệu từ CoinGecko, ETH hiện giao dịch quanh mức 3.237 USD, tăng 2,6% trong 24 giờ qua nhưng vẫn thấp hơn khoảng 36% so với đỉnh 4.946,05 USD đạt được vào ngày 24/8/2025.
Trên thị trường dự đoán Myriad, tâm lý nhà đầu tư đang ở mức thận trọng nhưng tích cực, với 56% khả năng ETH sẽ tiến tới mốc 4.000 USD thay vì giảm về 2.500 USD.
Tổng thể, theo Vitalik Buterin, những tiến bộ kỹ thuật gần đây cho thấy Ethereum không chỉ tiến gần hơn tới việc giải quyết “Blockchain Trilemma”, mà còn đang đặt nền móng cho vai trò lớp hạ tầng cốt lõi của hệ sinh thái blockchain trong nhiều năm tới.
Quang Ngo là một tech content creator với nền tảng về Data Science và AI. Bắt đầu tìm hiểu về công nghệ blockchain và tiền điện tử từ 2022, hiện Quang Ngo nghiên cứu về một số ứng dụng của blockchain trong mảng dữ liệu tài chính và mua sắm, đồng thời đảm nhận biên soạn các bài viết chia sẻ kiến thức về các kỹ thuật và công nghệ trong blockchain, cũng như cập nhật các thông tin HOT trên thị trường dưới góc nhìn của một người am hiểu về tiền điện tử và blockchain
