Ilya Lichtenstein, người bị kết án là chủ mưu đứng sau vụ hack sàn giao dịch tiền điện tử Bitfinex năm 2016, đã được trả tự do sau khi chỉ thụ án 14 tháng, dù bản án ban đầu lên tới 5 năm tù.
Diễn biến này đang thổi bùng trở lại các tranh luận xoay quanh cải cách hình phạt, trách nhiệm đối với tội phạm tiền điện tử và thông điệp mà hệ thống tư pháp gửi tới thị trường.
Lichtenstein xác nhận việc được trả tự do trong một bài đăng trên mạng xã hội X vào thứ Năm, cho biết ông không được ân xá trực tiếp mà hưởng lợi từ cải cách tư pháp hình sự của Mỹ.
“Nhờ Đạo luật First Step của Tổng thống Donald Trump, tôi đã được ra tù sớm,” Lichtenstein viết. “Tôi mong sớm có thể đóng góp tích cực cho lĩnh vực an ninh mạng.”
Nội dung bài viết
Trả tự do sớm theo Đạo luật First Step
Đạo luật First Step Act, được ký ban hành năm 2018, nhằm giảm tải hệ thống nhà tù, mở rộng chương trình cải tạo và cho phép tù nhân đủ điều kiện được rút ngắn thời gian giam giữ nếu có hành vi tốt và tham gia đào tạo. Dù được đánh giá cao trong việc giảm án cho các tội phạm không bạo lực, việc áp dụng đạo luật này với các vụ án tài chính và tội phạm mạng quy mô lớn đang vấp phải nhiều chỉ trích.
Lichtenstein bị tuyên án vào tháng 11/2024 sau khi nhận tội âm mưu rửa tiền liên quan đến vụ hack Bitfinex. Tuy nhiên, sự hợp tác với cơ quan điều tra và việc thu hồi được phần lớn tài sản bị đánh cắp được cho là các yếu tố then chốt khiến mức án thực tế được giảm đáng kể.
Phản ứng trái chiều từ cộng đồng crypto
Việc trả tự do sớm đã gây ra làn sóng phản ứng mạnh mẽ trong cộng đồng tiền điện tử. Một số người chúc mừng Lichtenstein, nhưng phần lớn đặt câu hỏi về thông điệp răn đe mà hệ thống pháp lý đang gửi đi.
Một nhà điều tra on-chain với biệt danh Specter đăng hình chế ám chỉ rằng “phạm tội cũng không sao”. Trong khi đó nhiều người khác nghi ngờ liệu toàn bộ số tài sản bị đánh cắp đã thực sự được thu hồi hay chưa. “120.000 BTC bị đánh cắp từ Bitfinex giờ ở đâu?” – một tài khoản đặt câu hỏi công khai.
Nhìn lại vụ hack Bitfinex năm 2016
Vụ hack Bitfinex xảy ra vào tháng 8/2016, khi tin tặc đánh cắp 119.754 BTC, trị giá khoảng 71 triệu USD tại thời điểm đó. Với mức giá hiện nay, số Bitcoin này có giá trị vượt 10 tỷ USD, trở thành một trong những vụ trộm tiền điện tử lớn nhất lịch sử.
Sau nhiều năm điều tra, chính quyền Mỹ đã thu hồi được khoảng 94.000 BTC – một thành công hiếm hoi trong việc truy vết tài sản số bị đánh cắp. Đến tháng 1/2025, các công tố viên đã đề nghị hoàn trả số BTC thu hồi được cho Bitfinex, khép lại một chương quan trọng của vụ án.
Theo TRM Labs, Lichtenstein từng tìm cách rửa khoảng 25.000 BTC thông qua việc hoán đổi sang các loại tiền điện tử khác và thậm chí chuyển đổi thành vàng vật chất. Phần lớn tài sản này sau đó đã bị Chính phủ Mỹ tịch thu.
Vai trò của Heather Morgan
Lichtenstein bị bắt cùng vợ là Heather Morgan, còn được biết đến với nghệ danh Razzlekhan, vào tháng 2/2022. Morgan bị tuyên án 18 tháng tù và được trả tự do vào tháng 10 sau khi thụ án khoảng 8 tháng.
Trong suốt quá trình xét xử, Lichtenstein khẳng định Morgan không trực tiếp tham gia vào vụ hack. Điều này cũng phần nào được phản ánh qua mức án nhẹ hơn dành cho cô.
Tranh cãi rộng hơn về các vụ án crypto
Việc Lichtenstein được trả tự do diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump từng gây tranh cãi khi ân xá hoặc giảm nhẹ hình phạt cho nhiều nhân vật nổi tiếng trong lĩnh vực tiền điện tử, bao gồm Ross Ulbricht, Arthur Hayes và nhà sáng lập Binance Changpeng Zhao.
Những người chỉ trích cho rằng các quyết định này làm suy yếu tính răn đe trong bối cảnh các vụ hack và gian lận tiền điện tử vẫn diễn ra thường xuyên. Ngược lại, những người ủng hộ lập luận rằng việc thu hồi tài sản, hợp tác với cơ quan chức năng và tinh thần cải cách tư pháp là cơ sở cho cách tiếp cận khoan dung hơn.
Dù đứng ở góc nhìn nào, việc hacker vụ Bitfinex chỉ ngồi tù hơn một năm cho một trong những vụ trộm crypto lớn nhất lịch sử đang đặt ra câu hỏi lớn về chuẩn mực công lý trong kỷ nguyên tài sản số.
Linh Bùi là một nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính nói chung và tiền điện tử nói riêng. Với mong muốn chia sẻ các tuyến bài viết chuyên về kiến thức, cập nhật tin tức về thị trường tài chính tại Việt Nam và trên toàn cầu, Linh Bùi đã và đang tham gia với vai trò biên tập viên/người sáng tạo nội dung tại một số nền tảng, sàn giao dịch như Fiahub, BeInCrypto, Mitrade, Finixio, Dr.Localize… Trong mỗi bài viết của mình, Linh Bùi đều mong muốn đơn giản hóa các khái niệm tài chính liên quan, giảm thiểu rào cản gia nhập cho độc giả, đặc biệt là những người mới tham gia.
