Theo báo cáo “State of Solana Q1 2026” từ Messari, hệ sinh thái Solana (SOL) tiếp tục ghi nhận tăng trưởng mạnh về hoạt động on-chain và hiệu quả sử dụng vốn trong quý I/2026, bất chấp việc thị trường crypto bước vào giai đoạn suy yếu.
Dù giá SOL giảm 33% theo quý xuống còn 83,11 USD, nhiều chỉ số cốt lõi của mạng lưới vẫn duy trì ở mức rất cao, đặc biệt ở các mảng stablecoin, RWA và AI agent economy.
Nội dung bài viết
Hoạt động on-chain của Solana tiếp tục lập đỉnh mới
Messari cho biết quý I/2026 của Solana được đánh dấu bởi mức độ hoạt động on-chain kỷ lục cùng hiệu quả sử dụng vốn ổn định, ngay cả khi toàn bộ thị trường crypto bước vào giai đoạn bear market. Cụ thể:
- Số lượng giao dịch non-vote trung bình hàng ngày trên Solana đạt 112,6 triệu giao dịch, tăng 50% so với quý trước và thiết lập mức cao nhất mọi thời đại.
- Trong khi đó, Chain GDP – chỉ số đo tổng doanh thu ứng dụng trên mạng lưới – gần như đi ngang ở mức 342,2 triệu USD.
- App Revenue Capture Ratio (RCR) tăng lên 382%, cho thấy các ứng dụng trên Solana vẫn duy trì khả năng tạo doanh thu mạnh dù thanh khoản thị trường suy yếu.
Dù vậy, giá SOL vẫn giảm 33% theo quý xuống còn khoảng 83,11 USD khi thị trường crypto bước vào giai đoạn điều chỉnh diện rộng.
Stablecoin và RWA trở thành động lực tăng trưởng mới của Solana
Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo Solana quý I/2026 là sự mở rộng mạnh của stablecoin và tài sản thực được token hóa (RWA) trên Solana. Theo báo cáo của Messari:
- Vốn hóa stablecoin trên Solana giữ ở mức khoảng 14,85 tỷ USD trong quý I/2026. Tuy nhiên, cơ cấu stablecoin đã thay đổi rõ rệt khi USDT, USD1 và PYUSD tăng thị phần trong hệ sinh thái.
- Ở mảng RWA, vốn hóa tài sản thực token hóa trên Solana tăng 43% theo quý lên 2,01 tỷ USD. Trong đó, quỹ token hóa BUIDL tăng gấp đôi lên khoảng 525,4 triệu USD và trở thành một trong những động lực lớn nhất thúc đẩy tăng trưởng RWA trên mạng lưới.
Messari cho rằng các dữ liệu này cho thấy Solana đang dần trở thành lớp hạ tầng thanh toán và settlement quan trọng cho tài chính token hóa, đặc biệt trong bối cảnh nhiều tổ chức lớn như Visa và Stripe tiếp tục mở rộng hoạt động stablecoin trên Solana.
Xu hướng này càng được củng cố khi nhiều tập đoàn tài chính và thanh toán lớn như Mastercard hay Western Union bắt đầu thử nghiệm hạ tầng AI và stablecoin trên Solana. Điều này cho thấy Solana đang được nhìn nhận không chỉ như blockchain phục vụ DeFi và memecoin, mà còn là nền tảng tiềm năng cho các hệ thống thanh toán số và machine economy trong tương lai.
AI agent economy bắt đầu tạo ra giá trị kinh tế thực trên Solana
Một điểm nổi bật khác trong báo cáo Solana quý I/2026 là sự tăng trưởng của AI agent economy trên Solana. Messari cho biết hoạt động của AI agent trên Solana đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang tạo ra “measurable economic output” – tức giá trị kinh tế có thể đo lường được. Ví dụ, tựa game PlayBabylon đã ghi nhận khoảng 490.000 giao dịch từ 1.171 AI agent tự động chỉ trong vòng 5 ngày sau khi ra mắt.
Ngoài ra, Solana hiện là blockchain lớn duy nhất tương thích đồng thời với Stripe Machine Payments Protocol (MPP), chuẩn thanh toán x402 do Coinbase phát triển. Điều này giúp Solana trở thành một trong những blockchain được đánh giá phù hợp nhất cho các hệ thống thanh toán tự động giữa AI agent với nhau.
Trong quý I/2026, Solana Foundation cũng đã triển khai Agent Registry on-chain cùng Quantu AI nhằm tạo cơ chế xác minh danh tính cho AI agent hoạt động trên mạng lưới.
Song song với việc mở rộng AI agent economy, Solana cũng đang thử nghiệm các giải pháp bảo mật chống lượng tử nhằm chuẩn bị cho rủi ro an ninh mạng trong dài hạn. Điều này phản ánh tham vọng của hệ sinh thái trong việc xây dựng hạ tầng blockchain có khả năng phục vụ quy mô lớn cho AI, stablecoin và tài chính số trong tương lai.
DeFi và meme coin hạ nhiệt nhưng Solana vẫn duy trì sức hút
Dù nhiều chỉ số nền tảng tăng trưởng mạnh, Messari cũng ghi nhận một số dấu hiệu hạ nhiệt trong hệ sinh thái Solana trong quý I/2026. Hoạt động đầu cơ meme coin và DeFi giảm đáng kể so với giai đoạn bùng nổ trước đó. Tuy nhiên, Solana vẫn duy trì được lượng hoạt động mạng lưới rất lớn nhờ phí giao dịch thấp và tốc độ xử lý cao.
Báo cáo Solana quý I/2026 cũng cho thấy Solana ngày càng chuyển dịch từ narrative “meme coin chain” sang vai trò hạ tầng thanh toán, stablecoin và tài chính token hóa. Dù vậy, Solana vẫn đối mặt nhiều rủi ro liên quan tới spam transaction, failed transaction và rug pull do chi phí phát hành token quá thấp và tốc độ triển khai hệ sinh thái quá nhanh. Các nghiên cứu gần đây cho thấy số lượng token rug pull trên Solana vẫn ở mức rất cao trong năm 2025.
Tóm lại, báo cáo quý I/2026 của Solana phản ánh một sự thay đổi rất quan trọng của toàn bộ hệ sinh thái này. Cụ thể:
- Trong giai đoạn 2023-2024, Solana thường bị xem là blockchain tăng trưởng nhờ meme coin và đầu cơ ngắn hạn. Nhưng các dữ liệu mới cho thấy mạng lưới đang dần chuyển sang các narrative có tính dài hạn hơn như stablecoin, RWA, AI agent economy và hạ tầng thanh toán.
- Điểm đáng chú ý nhất là Solana hiện không còn chỉ cạnh tranh ở mảng DeFi truyền thống, mà đang cố trở thành “infrastructure layer” cho nền kinh tế AI và thanh toán machine-to-machine trong tương lai.
- Tuy nhiên, tốc độ phát triển quá nhanh cũng là con dao hai lưỡi. Solana vẫn còn nhiều vấn đề về spam bot, failed transaction, rug pull và rủi ro bảo mật trong hệ sinh thái DeFi. Nếu không kiểm soát tốt chất lượng dự án và hạ tầng bảo mật, sự tăng trưởng nóng có thể tiếp tục kéo theo nhiều vấn đề hệ thống trong các chu kỳ tới.
Dù vậy, xét về tốc độ mở rộng hệ sinh thái thực tế, Solana hiện vẫn là một trong số ít blockchain đang chứng minh được rằng hoạt động on-chain có thể tiếp tục tăng trưởng mạnh ngay cả khi thị trường crypto bước vào giai đoạn suy yếu.
Linh Bùi là một nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính nói chung và tiền điện tử nói riêng. Với mong muốn chia sẻ các tuyến bài viết chuyên về kiến thức, cập nhật tin tức về thị trường tài chính tại Việt Nam và trên toàn cầu, Linh Bùi đã và đang tham gia với vai trò biên tập viên/người sáng tạo nội dung tại một số nền tảng, sàn giao dịch như Fiahub, BeInCrypto, Mitrade, Finixio, Dr.Localize… Trong mỗi bài viết của mình, Linh Bùi đều mong muốn đơn giản hóa các khái niệm tài chính liên quan, giảm thiểu rào cản gia nhập cho độc giả, đặc biệt là những người mới tham gia.
