{"id":28637,"date":"2024-12-03T08:00:27","date_gmt":"2024-12-03T01:00:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/?p=28637"},"modified":"2025-06-07T15:44:12","modified_gmt":"2025-06-07T08:44:12","slug":"chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/","title":{"rendered":"Chi ti\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u00e1p ZK Compression tr\u00ean Solana"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Trong nh\u1eefng ng\u00e0y sau th\u00f4ng b\u00e1o c\u1ee7a Helius v\u00e0 Light Protocol v\u1ec1 d\u1ef1 \u00e1n ZK Compression (ZK) c\u1ee7a h\u1ecd tr\u00ean <a href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/solana-la-gi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Solana<\/a>, \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u cu\u1ed9c th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 ZK Compression. M\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u00e1ng k\u1ec3 c\u1ee7a cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u1eadp trung v\u00e0o danh ph\u00e1p. \u0110\u00e2y c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n t\u1ed5ng h\u1ee3p ZK kh\u00f4ng? M\u1ed9t <a href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/defi-moi-thu-ban-can-biet-ve-cong-nghe-chuoi-layer-2\/\">L2<\/a>? Ho\u1eb7c m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 kh\u00e1c ho\u00e0n to\u00e0n?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">T\u1ea1i sao \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u1ea1i quan tr\u1ecdng? M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ec7 sinh th\u00e1i Solana tin r\u1eb1ng nh\u1eefng tranh lu\u1eadn xung quanh danh ph\u00e1p l\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft. T\u00f4i \u0111\u1ed3ng \u00fd m\u1ed9t ph\u1ea7n r\u1eb1ng t\u00ean ch\u00fang t\u00f4i s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng b\u1eb1ng \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a n\u00f3 &#8211; nh\u01b0ng n\u00f3 v\u1eabn quan tr\u1ecdng v\u00ec nh\u1eefng c\u00e1i t\u00ean \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u1ea5u tr\u00fac c\u00f3 thu\u1ed9c t\u00ednh c\u1ee5 th\u1ec3 v\u00e0 nh\u00f3m ch\u00fang l\u1ea1i v\u1edbi nhau. Do \u0111\u00f3, g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 XYZ c\u00f3 th\u1ec3 cho ch\u00fang ta bi\u1ebft v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1eb7c t\u00ednh v\u00e0 gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady c\u1ee7a n\u00f3 &#8211; c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u00fang ta n\u00ean quan t\u00e2m!<\/span><\/p>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_79_2 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\"><p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">N\u1ed9i dung b\u00e0i vi\u1ebft<\/p>\n<\/div><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#Thuoc_tinh_noi_bat_cua_Solana\" >Thu\u1ed9c t\u00ednh n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ee7a Solana<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#Gia_dinh_tin_cay_ban_dau\" >Gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh tin c\u1eady ban \u0111\u1ea7u<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#Mot_so_thong_tin_co_ban\" >M\u1ed9t s\u1ed1 th\u00f4ng tin c\u01a1 b\u1ea3n<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#Vong_doi_cua_mot_giao_dich_thong_thuong\" >V\u00f2ng \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t giao d\u1ecbch th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#Vay_cach_don_gian_nhat_de_dat_duoc_Compression_la_gi\" >V\u1eady, c\u00e1ch \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c Compression l\u00e0 g\u00ec?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#ZK-Compression_la_gi\" >ZK-Compression l\u00e0 g\u00ec?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#ZK_Rollup\" >ZK Rollup<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#Xem_lai_cac_thuoc_tinh_cua_Solana_con_giu_lai\" >Xem l\u1ea1i c\u00e1c thu\u1ed9c t\u00ednh c\u1ee7a Solana c\u00f2n gi\u1eef l\u1ea1i<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#Gia_dinh_ve_do_tin_cay\" >Gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#Chung_ta_goi_day_la_gi\" >Ch\u00fang ta g\u1ecdi \u0111\u00e2y l\u00e0 g\u00ec?<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Thuoc_tinh_noi_bat_cua_Solana\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Thu\u1ed9c t\u00ednh n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ee7a Solana<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">H\u00e3y li\u1ec7t k\u00ea m\u1ed9t s\u1ed1 thu\u1ed9c t\u00ednh m\u00e0 Solana c\u00f3 m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i quan t\u00e2m tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u00e1nh gi\u00e1 ch\u00fang trong b\u1ed1i c\u1ea3nh ZK-Compression:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kh\u1ea3 n\u0103ng k\u1ebft h\u1ee3p nguy\u00ean t\u1eed \u0111\u1ed3ng b\u1ed9<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0110\u1ed3ng th\u1eddi<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">S\u1ef1 an to\u00e0n<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">S\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ch\u1ed1ng ki\u1ec3m duy\u1ec7t<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Gia_dinh_tin_cay_ban_dau\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh tin c\u1eady ban \u0111\u1ea7u<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd s\u1eed d\u1ee5ng thu\u1eadt ng\u1eef &#8220;kh\u00f4ng tin c\u1eady&#8221; \u0111\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng cho c\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh b\u1ea3o m\u1eadt c\u1ee7a n\u00fat \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. \u0110\u1ecbnh ngh\u0129a n\u00e0y l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i. B\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec m\u00e0 m\u1ed9t n\u00fat \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady b\u1ed5 sung. (L\u01b0u \u00fd b\u00ean l\u1ec1: n\u00fat \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u00e0 c\u00e1ch kh\u00f4ng c\u1ea7n tin c\u1eady duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1edbi m\u1ed9t giao th\u1ee9c. N\u1ebfu ai \u0111\u00f3 c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u01b0a ra c\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh tin c\u1eady b\u1ed5 sung &#8211; c\u1ea7u n\u1ed1i, \u1ee7y ban, nhi\u1ec1u ch\u1eef k\u00fd, ZK, gian l\u1eadn ho\u1eb7c b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec v\u00e0 cho r\u1eb1ng n\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady th\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 sai).<\/span><\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-28638\" src=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-12.png\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"522\" srcset=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-12.png 987w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-12-300x174.png 300w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-12-150x87.png 150w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-12-768x445.png 768w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-12-450x261.png 450w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Mot_so_thong_tin_co_ban\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">M\u1ed9t s\u1ed1 th\u00f4ng tin c\u01a1 b\u1ea3n<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd c\u1ed1 g\u1eafng cung c\u1ea5p ng\u1eafn g\u1ecdn th\u00f4ng tin c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ea7n thi\u1ebft v\u1ec1 Solana \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u ZK-Compression b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c g\u1ea1ch \u0111\u1ea7u d\u00f2ng nhanh.\u00a0<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Tr\u1ea1ng th\u00e1i Solana \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef tr\u00ean \u0111\u0129a c\u1ee7a c\u00e1c n\u00fat \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trong \u201cAccountsDB\u201d<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0110\u01a1n v\u1ecb l\u01b0u tr\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;Account&#8221;<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00e0i kho\u1ea3n c\u00f3 \u0111\u1ecba ch\u1ec9 (m\u1ed7i t\u00e0i kho\u1ea3n 32 byte)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">L\u01b0\u1ee3ng d\u1eef li\u1ec7u m\u00e0 t\u00e0i kho\u1ea3n c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u tr\u1eef kh\u00e1c nhau &#8211; t\u1eeb 0 \u0111\u1ebfn 10 MB (t\u1ed1i \u0111a)<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">&#8211; Vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef 10 MB trong Solana t\u1ed1n kho\u1ea3ng 70 SOL do ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o t\u00e0i kho\u1ea3n tr\u1ea3. Chi ph\u00ed n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn dung l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u tr\u1eef ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00e0i kho\u1ea3n &#8211; n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 t\u00e0i kho\u1ea3n 1x 10MB ho\u1eb7c 1000x 10KB.<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">&#8211; Dung l\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u00e0i kho\u1ea3n tr\u00ean Solana l\u00e0 76GB (\u0111\u00e3 n\u00e9n)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">M\u1ecdi giao d\u1ecbch Solana c\u1ea7n ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u00e0i kho\u1ea3n m\u00e0 n\u00f3 \u0111\u1ecdc v\u00e0 ghi v\u00e0o<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">C\u00e1c giao d\u1ecbch Solana hi\u1ec7n b\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n \u1edf m\u1ee9c 1232 byte (c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u0103ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">M\u1ed7i giao d\u1ecbch Solana c\u1ea7n ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t s\u1ed1 v\u0103n b\u1ea3n<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">&#8211; Ch\u1eef k\u00fd (m\u1ed7i ch\u1eef k\u00fd 64 byte)<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">&#8211; T\u00e0i kho\u1ea3n (m\u1ed7i t\u00e0i kho\u1ea3n 32 byte)<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">&#8211; D\u1eef li\u1ec7u l\u1ec7nh (\u0111\u1ed9 d\u00e0i t\u00f9y \u00fd)<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">&#8211; Blockhash g\u1ea7n \u0111\u00e2y (32 byte)<br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">&#8211; \u0110\u1ecba ch\u1ec9 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh (m\u1ed7i \u0111\u1ecba ch\u1ec9 32 byte) (CPI: l\u1ec7nh g\u1ecdi ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ch\u00e9o)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">C\u00e1c giao d\u1ecbch Solana bao g\u1ed3m \u201cblockhash g\u1ea7n \u0111\u00e2y\u201d 32 byte ph\u1ea3i n\u1eb1m trong 150 kh\u1ed1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1ea5t) ho\u1eb7c b\u1ecb coi l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7 v\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd l\u1ea1i v\u00e0 g\u1eedi l\u1ea1i<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Vong_doi_cua_mot_giao_dich_thong_thuong\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">V\u00f2ng \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t giao d\u1ecbch th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Khi m\u1ed9t giao d\u1ecbch th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, v\u00f2ng \u0111\u1eddi nh\u01b0 sau:<\/span><\/p>\n<ol>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ki\u1ec3m tra tu\u1ed5i (ch\u1ec9 c\u00e1c giao d\u1ecbch g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u00e0 h\u1ee3p l\u1ec7), ch\u1ed1ng tr\u00f9ng l\u1eb7p, x\u00e1c minh c\u1ea5u tr\u00fac, ph\u00ed (gas) v\u00e0 ki\u1ec3m tra ch\u1eef k\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00ean giao d\u1ecbch<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">M\u00e3 byte ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea3i d\u1ef1a tr\u00ean \u0111\u1ecba ch\u1ec9 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh v\u00e0 M\u00e1y \u1ea3o Solana (SVM) \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi t\u1ea1o<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u00e0i kho\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c tham chi\u1ebfu b\u1edfi giao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m tra, t\u1ea3i t\u1eeb b\u1ed9 nh\u1edb v\u00e0o b\u1ed9 nh\u1edb v\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn SVM<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">M\u00e3 byte ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c thi<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">M\u1ecdi t\u00e0i kho\u1ea3n \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 h\u00f3a tr\u1edf l\u1ea1i b\u1ed9 nh\u1edb \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u1eadp nh\u1eadt<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u0110\u1ed9ng l\u1ef1c ch\u00ednh c\u1ee7a ZK-Compression l\u00e0:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Tr\u1ea1ng th\u00e1i tr\u00ean chu\u1ed7i r\u1ea5t t\u1ed1n k\u00e9m. V\u00ed d\u1ee5: m\u1ed9t ngh\u00ecn t\u00e0i kho\u1ea3n c\u00f3 gi\u00e1 70 SOL, v\u00ec v\u1eady c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m nh\u01b0 Drip Haus s\u1ebd nhanh ch\u00f3ng tr\u1edf n\u00ean \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ngay c\u1ea3 khi kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u1ea1ng th\u00e1i <\/span><b>Merkelization <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nhi\u1ec1u t\u00e0i kho\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef tr\u00ean \u0111\u0129a h\u01a1n c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u1ea3nh ch\u1ee5p nhanh l\u1edbn h\u01a1n, ch\u1ec9 m\u1ee5c l\u1edbn h\u01a1n&#8230;<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u00e0i kho\u1ea3n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c truy c\u1eadp th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, do \u0111\u00f3 vi\u1ec7c ph\u00e1t sinh chi ph\u00ed t\u00e0i nguy\u00ean li\u00ean t\u1ee5c l\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h2><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-28639\" src=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-19.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"900\" srcset=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-19.jpg 1600w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-19-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-19-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-19-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-19-768x768.jpg 768w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-19-1536x1536.jpg 1536w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-19-70x70.jpg 70w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-19-120x120.jpg 120w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-19-450x450.jpg 450w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-19-1200x1200.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/h2>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Vay_cach_don_gian_nhat_de_dat_duoc_Compression_la_gi\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">V\u1eady, c\u00e1ch \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c Compression l\u00e0 g\u00ec?<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Thay v\u00ec l\u01b0u tr\u1eef t\u00e0i kho\u1ea3n tr\u00ean \u0111\u0129a v\u00e0 \u0111\u1ecdc ch\u00fang khi c\u1ea7n (b\u01b0\u1edbc 3 trong v\u00f2ng \u0111\u1eddi th\u1ef1c hi\u1ec7n giao d\u1ecbch), m\u1ed9t giao d\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n d\u1eef li\u1ec7u t\u00e0i kho\u1ea3n nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a t\u1ea3i tr\u1ecdng, ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u01b0u tr\u1eef tr\u00ean chu\u1ed7i. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y m\u1edf ra m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u1edbi &#8211; l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c thi quy t\u1eafc r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng kh\u00f4ng n\u00f3i d\u1ed1i v\u1ec1 tr\u1ea1ng th\u00e1i?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">V\u00ed d\u1ee5, gi\u1ea3 s\u1eed gi\u00e1 tr\u1ecb ngo\u00e0i chu\u1ed7i c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00e0i kho\u1ea3n l\u01b0u tr\u1eef s\u1ed1 d\u01b0 token l\u00e0 1200 v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 s\u1edf h\u1eefu c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201cBYixJwV32DjeuyRww72PwZMyKcaedN533GBrv7CDh4n9\u201d.<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> N\u1ebfu b\u1ea1n g\u1eedi m\u1ed9t giao d\u1ecbch c\u00f3 d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn chu\u1ed7i, th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o chu\u1ed7i bi\u1ebft r\u1eb1ng b\u1ea1n kh\u00f4ng n\u00f3i d\u1ed1i v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng token m\u00e0 \u0111\u1ecba ch\u1ec9 <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201cBYixJwV32DjeuyRww72PwZMyKcaedN533GBrv7CDh4n9\u201d<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> c\u00f3? R\u1ed1t cu\u1ed9c, n\u00fat \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 x\u1eed l\u00fd giao d\u1ecbch kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n truy c\u1eadp v\u00e0o d\u1eef li\u1ec7u ngo\u00e0i chu\u1ed7i &#8211; n\u00f3 mong \u0111\u1ee3i b\u1ea1n cung c\u1ea5p d\u1eef li\u1ec7u c\u00f9ng v\u1edbi giao d\u1ecbch.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng Merkle Proofs cho m\u1ee5c \u0111\u00edch n\u00e0y. Kh\u00f4ng \u0111i s\u00e2u v\u00e0o chi ti\u1ebft v\u1ec1 Merkle Proofs, h\u00e3y xem x\u00e9t r\u1eb1ng ch\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\"> &#8220;cam k\u1ebft<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">&#8221; v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 d\u1eef li\u1ec7u theo c\u00e1ch c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c minh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi d\u1ea5u ch\u00e2n l\u01b0u tr\u1eef nh\u1ecf tr\u00ean chu\u1ed7i. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c n\u00fat \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 h\u00f3a v\u1edbi chu\u1ed7i l\u01b0u tr\u1eef <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">&#8220;cam k\u1ebft&#8221;<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> nh\u1ecf \u0111\u00f3 v\u00e0 khi ai \u0111\u00f3 cung c\u1ea5p d\u1eef li\u1ec7u trong m\u1ed9t giao d\u1ecbch, h\u1ecd c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p &#8220;b\u1eb1ng ch\u1ee9ng&#8221; trong c\u00f9ng m\u1ed9t giao d\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c minh so v\u1edbi cam k\u1ebft. B\u1eb1ng ch\u1ee9ng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o m\u1eadt b\u1eb1ng m\u1eadt m\u00e3.<\/span><\/p>\n<p><b>C\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec v\u1edbi \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng?<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> V\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 Merkle Proofs c\u00f3 th\u1ec3 l\u1edbn. N\u1ebfu m\u1ed9t Tree ch\u1ee9a 100.000 t\u00e0i kho\u1ea3n, th\u00ec k\u00edch th\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho m\u1ed9t trong nh\u1eefng t\u00e0i kho\u1ea3n n\u00e0y l\u00e0 17 * 32 = 544 byte. N\u1ebfu b\u1ea1n mu\u1ed1n cung c\u1ea5p b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho nhi\u1ec1u t\u00e0i kho\u1ea3n, trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p x\u1ea5u nh\u1ea5t, n\u00f3 s\u1ebd nh\u00e2n v\u1edbi k\u00edch th\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng ch\u1ee9ng, v\u00ec v\u1eady m\u01b0\u1eddi t\u00e0i kho\u1ea3n trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p x\u1ea5u nh\u1ea5t s\u1ebd l\u00e0 <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">10 * 544 = 5440 byte<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng gian n\u00e0y ch\u1ec9 d\u00e0nh ri\u00eang cho Solana v\u00ec giao d\u1ecbch Solana hi\u1ec7n b\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n \u1edf 1232 byte, trong khi c\u00e1c chu\u1ed7i kh\u00e1c c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng \u00edt h\u1ea1n ch\u1ebf h\u01a1n. Tham kh\u1ea3o ph\u1ea7n tr\u00ean, n\u01a1i ch\u00fang t\u00f4i li\u1ec7t k\u00ea k\u00edch th\u01b0\u1edbc c\u1ee7a t\u1eebng th\u00e0nh ph\u1ea7n \u2014 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, ch\u1eef k\u00fd, blockhash g\u1ea7n \u0111\u00e2y&#8230; V\u00ec v\u1eady, ngay c\u1ea3 trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u1ed1t nh\u1ea5t, b\u1ea1n v\u1eabn s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t n\u1eeda k\u00edch th\u01b0\u1edbc giao d\u1ecbch ch\u1ec9 d\u00e0nh cho Merkle Proofs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2u h\u1ecfi ph\u00e1t sinh \u1edf \u0111\u00e2y:<\/span><\/p>\n<p><b>1. N\u1ebfu k\u00edch th\u01b0\u1edbc giao d\u1ecbch l\u00e0 1232 byte, b\u1ea1n s\u1ebd g\u1eedi to\u00e0n b\u1ed9 d\u1eef li\u1ec7u nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a giao d\u1ecbch nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">ZK Compression h\u1eefu \u00edch cho m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t l\u1edbn c\u00e1c t\u00e0i kho\u1ea3n n\u1ebfu ch\u00fang bao g\u1ed3m m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng d\u1eef li\u1ec7u nh\u1ecf. S\u1ed1 d\u01b0 token (8 byte cho m\u1ed7i token), m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf si\u00eau d\u1eef li\u1ec7u cho <a href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/tag\/NFT\/\">NFT<\/a>&#8230; &#8211; 100 byte d\u1eef li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ed9t giao d\u1ecbch. 1000 byte l\u00e0 kh\u00f3, v\u00ec c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00e1c \u0111i v\u00e0o \u0111\u00f3. N\u1ebfu b\u1ea1n c\u1ea7n t\u00e0i kho\u1ea3n c\u1ee7a m\u00ecnh l\u01b0u tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng d\u1eef li\u1ec7u l\u1edbn h\u01a1n, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ZK Compression s\u1ebd kh\u00f4ng hi\u1ec7u qu\u1ea3.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ngo\u00e0i ra, c\u00f9ng m\u1ed9t logic \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong ZK Compression c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng cho c\u00e1c ph\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1ea1ng th\u00e1i t\u00e0i kho\u1ea3n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 m\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0a to\u00e0n b\u1ed9 d\u1eef li\u1ec7u c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00e0i kho\u1ea3n v\u00e0o m\u1ed9t t\u1ea3i tr\u1ecdng giao d\u1ecbch duy nh\u1ea5t, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 c\u00e1ch gi\u1ea3i quy\u1ebft &#8211; c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 cam k\u1ebft v\u00e0 cung c\u1ea5p b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho d\u1eef li\u1ec7u m\u1ed9t ph\u1ea7n.<\/span><b><\/b><\/p>\n<p><b>2. Merkle Proofs c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kh\u00f4ng! Merkle Proofs ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i cam k\u1ebft vect\u01a1. N\u00f3 c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc cam k\u1ebft l\u00e0 32 byte v\u00e0 k\u00edch th\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng ch\u1ee9ng l\u00e0 Log2(N) * 32 byte trong \u0111\u00f3 N l\u00e0 k\u00edch th\u01b0\u1edbc c\u1ee7a vect\u01a1 m\u00e0 b\u1ea1n \u0111ang cam k\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c 17 t\u1eeb khi Log2(100000) l\u00e0 17. Nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1c cam k\u1ebft k\u00edch th\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng ch\u1ee9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i (KZG, Pedersen); tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, ZK-Compression s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u01b0 v\u1eady!<\/span><b><\/b><\/p>\n<p><b>3. B\u1ea1n n\u00f3i r\u1eb1ng d\u1eef li\u1ec7u t\u00e0i kho\u1ea3n th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef tr\u00ean m\u1ed9t node \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1ea1ng th\u00e1i ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p c\u00f9ng v\u1edbi giao d\u1ecbch. D\u1eef li\u1ec7u \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef \u1edf \u0111\u00e2u?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">C\u00e2u h\u1ecfi r\u1ea5t hay v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u00e0 thu\u1ed9c t\u00ednh tin c\u1eady c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i. C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00e0 &#8211; b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u00e2u! M\u00e1y ch\u1ee7 RPC chuy\u00ean d\u1ee5ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u tr\u1eef d\u1eef li\u1ec7u n\u00e0y; n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a Filecoin ho\u1eb7c IPFS ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u tr\u1eef n\u00f3 tr\u00ean m\u00e1y c\u1ee7a ri\u00eang h\u1ecd. \u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 mi\u1ec5n l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ph\u1ea7n t\u1eed c\u1ee7a vect\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u00f3, th\u00ec c\u00e1c b\u1eb1ng ch\u1ee9ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh to\u00e1n ngay l\u1eadp t\u1ee9c. Ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u00e0m \u00fd c\u1ee7a n\u01a1i l\u01b0u tr\u1eef d\u1eef li\u1ec7u n\u00e0y trong ph\u1ea7n thu\u1ed9c t\u00ednh.<\/span><b><\/b><\/p>\n<p><b>4. C\u00e1c chain kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">ZK-Compression y\u00eau c\u1ea7u x\u00e1c minh zk-SNARK ph\u1ea3i r\u1ebb. V\u00ec v\u1eady, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1ed1t tr\u00ean Solana v\u00ec t\u00ednh to\u00e1n r\u1ebb h\u01a1n l\u01b0u tr\u1eef. Kh\u00e1i ni\u1ec7m chung v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c cam k\u1ebft vect\u01a1 v\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p cho m\u1ed7i giao d\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean c\u00e1c chu\u1ed7i kh\u00e1c, nh\u01b0ng t\u00ednh to\u00e1n \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5i \u00edt n\u1ed5i b\u1eadt h\u01a1n so v\u1edbi Solana. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, chi ph\u00ed kh\u00ed x\u00e1c minh li\u00ean t\u1ee5c so v\u1edbi SSTORE m\u1ed9t l\u1ea7n th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1eaft h\u01a1n tr\u00ean c\u00e1c chu\u1ed7i d\u1ef1a tr\u00ean EVM.<\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-28640\" src=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-20.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"540\" srcset=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-20.jpg 1000w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-20-300x180.jpg 300w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-20-150x90.jpg 150w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-20-768x461.jpg 768w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-20-450x270.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"ZK-Compression_la_gi\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">ZK-Compression l\u00e0 g\u00ec?<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">N\u1ebfu b\u1ea1n kh\u00f4ng bi\u1ebft ZK Compression l\u00e0 g\u00ec, ph\u1ea7n n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">N\u1ebfu b\u1ea1n c\u00f3 \u00fd t\u01b0\u1edfng m\u01a1 h\u1ed3 v\u1ec1 n\u00f3, t\u00f4i v\u1eabn khuy\u00ean b\u1ea1n n\u00ean \u0111\u1ecdc ph\u1ea7n n\u00e0y v\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 quan ni\u1ec7m sai l\u1ea7m ph\u1ed5 bi\u1ebfn<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u1ebfu b\u1ea1n hi\u1ec3u ph\u1ea7n tr\u00ean, b\u1ea1n \u0111\u00e3 hi\u1ec3u 90% v\u1ec1 ZK Compression. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 ch\u00ednh l\u00e0 k\u00edch th\u01b0\u1edbc <a href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/ban-da-nghe-ve-merkle-trees-va-verkle-trees-trong-thi-truong-tien-dien-tu\/\">Merkle<\/a> Proofs, v\u00ec v\u1eady t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec ZK Compression l\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh m\u1ed9t ph\u00e9p t\u00ednh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u1ebfu b\u1ea1n kh\u00f4ng bi\u1ebft ZK l\u00e0 g\u00ec, th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng l\u1eafm. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec b\u1ea1n c\u1ea7n bi\u1ebft l\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng b\u1ea1n \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t ph\u00e9p t\u00ednh &#8220;\u0111\u00fang&#8221;. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 b\u1ea1n mu\u1ed1n ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng b\u1ea1n \u0111\u00e3 nh\u00e2n hai s\u1ed1 \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 th\u1ee9 3. t\u1ee9c l\u00e0<\/span><b> 4*3 = 12<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">&#8220;C\u00e1ch ZK&#8221; \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 c\u00f3 h\u00e0m sau: <\/span><b>f(x,y) = x*y<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u1ebfu b\u1ea1n t\u1ea1o m\u1ed9t m\u1ea1ch cho m\u00e3 tr\u00ean, tr\u00ecnh ch\u1ee9ng minh s\u1ebd t\u1ea1o ra b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00e9p t\u00ednh \u0111\u00fang. B\u1ea3n th\u00e2n m\u1ea1ch l\u00e0 cam k\u1ebft, v\u00ec v\u1eady m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft &#8220;ph\u00e9p t\u00ednh&#8221; b\u1ea1n \u0111ang ch\u1ea1y l\u00e0 g\u00ec. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u tuy\u1ec7t v\u1eddi l\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u1ebft c\u00e1c \u0111\u1ea7u v\u00e0o. Sau khi b\u1ea1n ch\u1ea1y f(3,4), n\u00f3 tr\u1ea3 v\u1ec1 12 v\u00e0 &#8220;b\u1eb1ng ch\u1ee9ng&#8221;. B\u00e2y gi\u1edd b\u1ea5t k\u1ef3 ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y 12, &#8220;b\u1eb1ng ch\u1ee9ng&#8221; v\u00e0 x\u00e1c minh r\u1eb1ng b\u1ea1n \u0111\u00e3 nh\u00e2n M\u1ed8T S\u1ed0 hai s\u1ed1 \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c 12. H\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1ea1n \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n 4,3 hay 6,2, ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 12,1. Th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 b\u1ea1n \u1ea9n nh\u1eefng con s\u1ed1 \u0111\u00f3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c minh l\u00e0 n\u01a1i b\u1ea1n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n &#8220;Zero-Knowledge&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">T\u1ea1i sao t\u00f4i gi\u1ea3i th\u00edch \u0111i\u1ec1u n\u00e0y? Kh\u00e1i ni\u1ec7m t\u1ed5ng qu\u00e1t n\u00e0y c\u1ef1c k\u1ef3 m\u1ea1nh m\u1ebd trong vi\u1ec7c ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng b\u1ea1n \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t ph\u00e9p t\u00ednh nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t k\u1ebft qu\u1ea3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Khi ai \u0111\u00f3 c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 v\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c minh xem b\u1ea1n \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u00fang hay kh\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u1ea1y ph\u00e9p t\u00ednh. V\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00fang v\u1edbi B\u1ea4T K\u1ef2 ph\u00e9p t\u00ednh t\u00f9y \u00fd n\u00e0o. T\u00f4i v\u1eeba nh\u00e2n hai s\u1ed1, nh\u01b0ng b\u1ea1n th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng n\u00f3 \u0111\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng, &#8220;T\u00f4i \u0111\u00e3 x\u00e1c minh m\u01b0\u1eddi ch\u1eef k\u00fd n\u00e0y v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u h\u1ee3p l\u1ec7&#8221;. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch th\u1ee9 hai v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u00fd do l\u1edbn nh\u1ea5t khi\u1ebfn c\u00e1c b\u1eb1ng ch\u1ee9ng kh\u00f4ng ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng ngay c\u1ea3 khi b\u1ea1n kh\u00f4ng c\u1ea7n &#8220;\u1ea9n&#8221; th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u00f3. B\u1edfi v\u00ec b\u1ea1n \u0111ang bi\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i ch\u1ea1y 1000 b\u01b0\u1edbc t\u00ednh to\u00e1n (ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 m\u1ed9t tri\u1ec7u) th\u00e0nh m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ch\u1ec9 c\u1ea7n x\u00e1c minh m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u1eb1ng ph\u00e9p t\u00ednh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u00ednh x\u00e1c. L\u01b0u \u00fd l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ea1o b\u1eb1ng ch\u1ee9ng m\u1ea5t m\u1ed9t th\u1eddi gian.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">ZK Compression s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f9ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u1ec3 ch\u1ea1y logic th\u00e0nh vi\u00ean Merkle Tree th\u1ef1c t\u1ebf. V\u00ec v\u1eady, n\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ea1ch c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y d\u1eef li\u1ec7u t\u00e0i kho\u1ea3n, m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng (128 byte) v\u00e0 x\u00e1c minh r\u1eb1ng d\u1eef li\u1ec7u th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a &#8220;cam k\u1ebft&#8221; tr\u00ean chu\u1ed7i. (B\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 256 byte, nh\u01b0ng m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u ti\u1ec7n l\u1ee3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng cong v\u00e0 \u0111i\u1ec3m elliptic l\u00e0 n\u1ebfu b\u1ea1n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng cong, b\u1ea1n ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m th\u1ee9 hai).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m k\u00edch th\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng ch\u1ee9ng xu\u1ed1ng c\u00f2n 128 byte kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nhi\u1ec1u ch\u1ed7 tr\u1ed1ng (t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i) cho d\u1eef li\u1ec7u c\u1ee7a c\u00e1c t\u00e0i kho\u1ea3n nh\u1ecf. Trong khi Merkle Proofs th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng l\u00e0 Log2(N), ZK Compression lu\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn t\u00e0i kho\u1ea3n trong m\u1ed9t cam k\u1ebft duy nh\u1ea5t. (\u0110\u1ec3 tham kh\u1ea3o, m\u1ed9t Merkle Proofs cho 100.000 t\u00e0i kho\u1ea3n s\u1ebd v\u00e0o kho\u1ea3ng 550 byte, b\u1eb1ng m\u1ed9t n\u1eeda t\u1ea3i tr\u1ecdng giao d\u1ecbch)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">C\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o b\u1eb1ng ch\u1ee9ng n\u00e0y ngo\u00e0i chu\u1ed7i, nh\u01b0ng ph\u1ea3i x\u00e1c minh b\u1eb1ng ch\u1ee9ng n\u00e0y tr\u00ean chu\u1ed7i v\u00ec ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u1ea7n bi\u1ebft r\u1eb1ng b\u1ea1n \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p \u0111\u00fang d\u1eef li\u1ec7u cho m\u1ed9t t\u00e0i kho\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 th\u1ec3 cho ph\u00e9p th\u1ef1c thi. C\u01a1 ch\u1ebf c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u1ec3 x\u00e1c minh b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ZK ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. H\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u1ee9ng minh c\u1ee5 th\u1ec3 m\u00e0 ZK-Compression s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Groth16 v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, n\u00f3 d\u1ef1a v\u00e0o syscall alt_bn128, hi\u1ec7n \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh n\u0103ng h\u00f3a trong m\u1ea1ng ch\u00ednh v\u00e0 \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed nghi\u1ec7m.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u0110i\u1ec1u tuy\u1ec7t v\u1eddi l\u00e0 c\u01a1 ch\u1ebf m\u00e0 ZK-Compression s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 x\u00e1c minh c\u00e1c ph\u00e9p t\u00ednh t\u00f9y \u00fd (kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 &#8220;l\u00e1 n\u00e0y c\u00f3 thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u00e2y c\u00f3 g\u1ed1c n\u00e0y kh\u00f4ng?&#8221;).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">M\u1ed9t l\u1ee3i \u00edch ch\u00ednh c\u1ee7a ZK Compression l\u00e0 n\u00f3 cung c\u1ea5p t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng \u1ed1ng \u0111\u1ec3 nh\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd ph\u1ea7n &#8220;ZK&#8221; ch\u00fat n\u00e0o. Theo quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a nh\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n, h\u1ecd coi n\u00f3 nh\u01b0 b\u1ea5t k\u1ef3 t\u00e0i kho\u1ea3n n\u00e0o kh\u00e1c c\u00f3 c\u00f9ng c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng&#8230;, v\u00ec v\u1eady b\u00ean trong ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00e0i kho\u1ea3n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. C\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb trong vi\u1ec7c tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng h\u00f3a h\u1ea7u h\u1ebft &#8220;ph\u00e9p thu\u1eadt ZK&#8221; v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 nh\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n x\u1eed l\u00fd n\u00f3.<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"ZK_Rollup\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">ZK Rollup<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kh\u00f4ng \u0111i s\u00e2u v\u00e0o chi ti\u1ebft, <a href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/top-5-du-an-zk-rollup-dang-quan-tam-2024\/\">ZK Rollup<\/a> ch\u1ee7 y\u1ebfu s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f9ng kh\u00e1i ni\u1ec7m m\u00e0 ZK-Compression s\u1eed d\u1ee5ng. \u0110i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh l\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 tr\u1ea1ng th\u00e1i rollup \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u di\u1ec5n d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng m\u1ed9t g\u1ed1c duy nh\u1ea5t trong l\u1edbp c\u01a1 s\u1edf (Ethereum), \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng ZK-Compression l\u00e0 m\u1ed9t rollup. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">H\u00e3y xem x\u00e9t 100 giao d\u1ecbch rollup. To\u00e0n b\u1ed9 ZK Rollup \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ea1ch (gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nh\u00e2n m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0m v\u00ed d\u1ee5). T\u1ea5t c\u1ea3 100 giao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c minh (ch\u1eef k\u00fd, logic h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng, ki\u1ec3m tra lo\u1ea1i b\u1ecf tr\u00f9ng l\u1eb7p&#8230;) v\u00e0 m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng duy nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra cho<\/span><\/p>\n<p><b>&#8220;Sau khi \u00e1p d\u1ee5ng 100 giao d\u1ecbch, g\u1ed1c tr\u1ea1ng th\u00e1i thay \u0111\u1ed5i t\u1eeb A th\u00e0nh B&#8221;<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Sau khi b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c minh, h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng th\u00f4ng minh s\u1ebd c\u1eadp nh\u1eadt g\u1ed1c tr\u1ea1ng th\u00e1i t\u1eeb A \u0111\u1ebfn B.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tuy nhi\u00ean, trong ZK-Compression, m\u1ed7i giao d\u1ecbch trong s\u1ed1 100 giao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u ch\u1ee9a m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ch\u1ec9 cho b\u1ea1n bi\u1ebft d\u1eef li\u1ec7u t\u00e0i kho\u1ea3n l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c, nh\u01b0ng c\u00e1c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i tr\u1ea1ng th\u00e1i (do giao d\u1ecbch t\u1ea1o ra) th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u00ean chu\u1ed7i nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a ch\u00ednh SVM. Sau khi b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c th\u1ef1c, n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e0i kho\u1ea3n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi thu\u1ed9c t\u00ednh kh\u1ea3 n\u0103ng k\u1ebft h\u1ee3p m\u00e0 ch\u00fang ta s\u1ebd th\u1ea3o lu\u1eadn ti\u1ebfp theo.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-28641\" src=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-21.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"506\" srcset=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-21.jpg 1600w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-21-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-21-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-21-150x84.jpg 150w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-21-768x432.jpg 768w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-21-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-21-450x253.jpg 450w, https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a1-21-1200x675.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Xem_lai_cac_thuoc_tinh_cua_Solana_con_giu_lai\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Xem l\u1ea1i c\u00e1c thu\u1ed9c t\u00ednh c\u1ee7a Solana c\u00f2n gi\u1eef l\u1ea1i<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">B\u00e2y gi\u1edd, ch\u00fang ta \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n th\u00fa v\u1ecb. M\u1ed9t s\u1ed1 thu\u1ed9c t\u00ednh c\u1ee7a Solana m\u00e0 ZK-Compression gi\u1eef l\u1ea1i l\u00e0 g\u00ec?<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><b>Kh\u1ea3 n\u0103ng k\u1ebft h\u1ee3p nguy\u00ean t\u1eed \u0111\u1ed3ng b\u1ed9<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u1ebfu t\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t giao d\u1ecbch tham chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 2 t\u00e0i kho\u1ea3n ZK Compression v\u00e0 10 t\u00e0i kho\u1ea3n &#8220;b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng&#8221;, th\u00ec n\u00f3 kh\u00f4ng ph\u00e1 v\u1ee1 t\u00ednh n\u0103ng k\u1ebft h\u1ee3p. M\u1ed9t l\u1ec7nh tham chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn m\u1ed9t t\u00e0i kho\u1ea3n ZK Compression c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi m\u1ed9t l\u1ec7nh\/ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh kh\u00e1c tham chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn m\u1ed9t t\u00e0i kho\u1ea3n &#8220;b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng&#8221; ch\u01b0a n\u00e9n. T\u00ednh n\u0103ng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i ho\u00e0n to\u00e0n ngay c\u1ea3 khi hai t\u00e0i kho\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e9n d\u01b0\u1edbi c\u00e1c c\u00e2y kh\u00e1c nhau. N\u1ebfu m\u1ed9t l\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, to\u00e0n b\u1ed9 giao d\u1ecbch s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c (nguy\u00ean t\u1eed) v\u00e0 c\u00e1c thay \u0111\u1ed5i t\u1eeb l\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi \u1edf d\u00f2ng 1 s\u1ebd hi\u1ec3n th\u1ecb \u1edf d\u00f2ng 2 (\u0111\u1ed3ng b\u1ed9).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c rollup v\u00ec c\u00e1c rollup ZK kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi nhau theo c\u00e1ch \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 ho\u1eb7c nguy\u00ean t\u1eed (tr\u1eeb khi ch\u00fang s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f3a to\u00e0n c\u1ee5c v\u00e0 cho ph\u00e9p kh\u00f4i ph\u1ee5c rollup ch\u00e9o)<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><b>Parallelism<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00ednh n\u0103ng n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn t\u00ednh song song v\u00e0 m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ghi v\u00e0o nhi\u1ec1u t\u00e0i kho\u1ea3n n\u00e9n d\u01b0\u1edbi c\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e2y: M\u1ed7i c\u00e2y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ri\u00eang. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng \u0111ang \u0111\u1ecdc\/ghi t\u1eeb hai t\u00e0i kho\u1ea3n n\u00e9n d\u01b0\u1edbi c\u00f9ng m\u1ed9t g\u1ed1c tr\u1ea1ng th\u00e1i, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c thi \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u00e0 g\u1ed1c tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eadp nh\u1eadt \u0111\u1ed3ng th\u1eddi. Logic \u1edf \u0111\u00e2y s\u1ebd gi\u1ed1ng v\u1edbi logic m\u00e0 Solana s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 c\u1eadp nh\u1eadt Merkle Tree \u0111\u1ed3ng th\u1eddi trong cNFT<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ghi v\u00e0o c\u00f9ng m\u1ed9t t\u00e0i kho\u1ea3n n\u00e9n: M\u1ed7i t\u00e0i kho\u1ea3n n\u00e9n kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi. N\u1ebfu hai ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng c\u1ed1 g\u1eafng ghi v\u00e0o c\u00f9ng m\u1ed9t t\u00e0i kho\u1ea3n n\u00e9n, th\u00ec m\u1ed9t trong c\u00e1c giao d\u1ecbch s\u1ebd kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng b\u1ea5t k\u1ec3 th\u1ee9 t\u1ef1. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh th\u1ef1c thi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, c\u00e1c l\u1ec7nh ghi v\u00e0o m\u1ed9t t\u00e0i kho\u1ea3n t\u1eeb l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 s\u1ebd kh\u1ea3 d\u1ee5ng cho l\u1ec7nh ti\u1ebfp theo, nh\u01b0ng v\u1edbi c\u00e1c t\u00e0i kho\u1ea3n ZK Compression, b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 d\u1eef li\u1ec7u t\u00e0i kho\u1ea3n s\u1ebd kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7 v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 tr\u1ea1ng th\u00e1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">M\u1ed9t \u0111i\u1ec3m c\u1ea7n l\u01b0u \u00fd n\u1eefa l\u00e0 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u00ednh to\u00e1n (CU) l\u1edbn \u0111\u1ec3 n\u00e9n s\u1ebd l\u00e0m gi\u1ea3m m\u1ee9c \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u1ed1i \u0111a tr\u00ean m\u1ed7i c\u00e2y v\u00ec m\u1ed7i t\u00e0i kho\u1ea3n ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm 12M \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u00ednh to\u00e1n tr\u00ean m\u1ed7i kh\u1ed1i, v\u1edbi <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">gi\u1edbi h\u1ea1n CU c\u1ee7a t\u00e0i kho\u1ea3n<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">(L\u01b0u \u00fd: Trong khi kh\u1ea3 n\u0103ng gh\u00e9p n\u1ed1i nguy\u00ean t\u1eed \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1edbi h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c b\u1ea3n t\u1ed5ng h\u1ee3p, th\u00ec thu\u1ed9c t\u00ednh Parallelism \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau r\u00f5 h\u01a1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt kh\u00f4ng c\u1ea7n th\u00eam th\u00e0nh ph\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u1ec3 k\u00edch ho\u1ea1t ZK Compression, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 tr\u00ecnh s\u1eafp x\u1ebfp, v.v. Vi\u1ec7c thi\u1ebfu tr\u00ecnh s\u1eafp x\u1ebfp c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 chu\u1ed7i c\u01a1 s\u1edf \u0111ang th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp. B\u00e2y gi\u1edd ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 c\u00e1ch c\u00f9ng m\u1ed9t thu\u1ed9c t\u00ednh \u0111\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3n t\u1ed5ng h\u1ee3p d\u1ef1a tr\u00ean, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c b\u1ea3n t\u1ed5ng h\u1ee3p v\u00ec ch\u00fang s\u1eed d\u1ee5ng tr\u00ecnh s\u1eafp x\u1ebfp t\u1eadp trung \u0111\u1ec3 s\u1eafp x\u1ebfp)<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Gia_dinh_ve_do_tin_cay\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">M\u1eb7c d\u00f9 b\u1ea5t k\u1ef3 ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u tr\u1eef t\u1ea5t c\u1ea3 d\u1eef li\u1ec7u th\u00f4 c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u1ea1o b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u00e0 g\u1eedi giao d\u1ecbch, nh\u01b0ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady b\u1ed5 sung \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn t\u00ednh s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a tr\u1ea1ng th\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e9n. N\u1ebfu v\u00ec l\u00fd do n\u00e0o \u0111\u00f3, d\u1eef li\u1ec7u b\u1ecb &#8220;m\u1ea5t&#8221; ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 ch\u1eadm tr\u1ec5, th\u00ec b\u1ea1n s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1eedi giao d\u1ecbch tr\u1eeb khi b\u1ea1n t\u1ef1 l\u01b0u tr\u1eef d\u1eef li\u1ec7u. May m\u1eafn thay, \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ef1 c\u1ed1<\/span><b> f+1<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 c\u1ed1 3f+1, \u0111\u00f2i h\u1ecfi <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ecbu l\u1ed7i Byzantine<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. S\u1ef1 c\u1ed1<\/span><b> f+1 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u m\u1ed9t n\u00fat trung th\u1ef1c cung c\u1ea5p d\u1eef li\u1ec7u v\u00e0 v\u00ec b\u1eb1ng ch\u1ee9ng &#8220;c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 x\u00e1c minh&#8221; n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 &#8220;an to\u00e0n&#8221;. V\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n, c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 &#8220;t\u00ednh s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng&#8221; v\u00e0 vect\u01a1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">C\u1ea3 Rollup th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng v\u00e0 ZK Compression \u0111\u1ec1u y\u00eau c\u1ea7u cung c\u1ea5p b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 t\u00ednh h\u1ee3p l\u1ec7. Nh\u01b0ng trong khi Rollup m\u00e3 h\u00f3a to\u00e0n b\u1ed9 h\u00e0m chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i tr\u1ea1ng th\u00e1i b\u00ean trong b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 t\u00ednh h\u1ee3p l\u1ec7, ZK Compression ch\u1ec9 m\u00e3 h\u00f3a <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">&#8220;D\u1eef li\u1ec7u t\u00e0i kho\u1ea3n c\u00f3 ch\u00ednh x\u00e1c kh\u00f4ng?&#8221;<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> V\u00ec v\u1eady, c\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady \u1edf \u0111\u00e2y h\u01a1i kh\u00e1c m\u1ed9t ch\u00fat. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e9n, c\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady ch\u1ee7 y\u1ebfu d\u00e0nh cho quy\u1ec1n truy c\u1eadp tr\u1ea1ng th\u00e1i (trong khi qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i tr\u1ea1ng th\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7). Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u1ed5ng h\u1ee3p, c\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady d\u00e0nh cho to\u00e0n b\u1ed9 ch\u1ee9c n\u0103ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i tr\u1ea1ng th\u00e1i (theo quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a l\u1edbp c\u01a1 s\u1edf). C\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 b\u1ea3o m\u1eadt li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ed1 bit ho\u1eb7c \u0111\u1ed9 kh\u00f3\/t\u00ednh kh\u00f3 gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u1ee7a v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n l\u00e0 gi\u1ed1ng nhau (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh Diffie-Hellman song tuy\u1ebfn t\u00ednh<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">), nh\u01b0ng *nh\u1eefng g\u00ec* b\u1ea1n tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o m\u00f4 h\u00ecnh b\u1ea3o m\u1eadt \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c bi\u1ec7t &#8211; quy\u1ec1n truy c\u1eadp tr\u1ea1ng th\u00e1i so v\u1edbi th\u1ef1c thi. T\u00f4i ch\u1ec9 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u00ec \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 ph\u1ea3i bi\u1ebft c\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady b\u1ed5 sung \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o \u1edf \u0111\u00e2u v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o \u1edf \u0111\u00e2u.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hi\u1ec7n t\u1ea1i, ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh x\u00e1c minh c\u00e1c t\u00e0i kho\u1ea3n ZK Compression c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e2ng c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i ho\u1eb7c \u0111\u00f3ng b\u0103ng trong t\u01b0\u01a1ng lai v\u00ec n\u00f3 ch\u1ec9 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t c\u1ee5 th\u1ec3 (m\u1edf Merkle Proofs), th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng y\u00eau c\u1ea7u n\u00e2ng c\u1ea5p li\u00ean t\u1ee5c.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ngo\u00e0i ra, n\u00e9n tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c theo hai c\u00e1ch n\u1eefa.<\/span><\/p>\n<ol>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">M\u1ed9t \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u0103ng k\u00edch th\u01b0\u1edbc giao d\u1ecbch <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">(k\u00eanh proj-3x-tx trong Solana discord) <\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n. Khi n\u00f3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c Merkle Proofs th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng n\u1ebfu k\u00edch th\u01b0\u1edbc kh\u1ea3 thi<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Khi syscall alt_bn128 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng cho m\u1ed9t cam k\u1ebft vect\u01a1 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng ch\u1ee9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">(KZG ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u1edbi b\u1ea5t k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1eddng cong n\u00e0o th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi c\u1eb7p, bao g\u1ed3m c\u1ea3 alt_bn128).<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng y\u00eau c\u1ea7u m\u1ea1ch ZK-prover<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Chung_ta_goi_day_la_gi\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Ch\u00fang ta g\u1ecdi \u0111\u00e2y l\u00e0 g\u00ec?<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Th\u1eadt kh\u00f4ng may, c\u00e1c thu\u1eadt ng\u1eef nh\u01b0 Rollup, L2 v\u00e0 Validium \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng r\u1ea5t l\u1ecfng l\u1ebbo \u0111\u1ebfn m\u1ee9c m\u1ed9t s\u1ed1 rollup th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 rollup. Ch\u00fang kh\u00f4ng k\u1ebf th\u1eeba t\u00ednh s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng, t\u00ednh an to\u00e0n ho\u1eb7c kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng ki\u1ec3m duy\u1ec7t c\u1ee7a l\u1edbp c\u01a1 s\u1edf. Trong khi Helius b\u1ecb c\u00e1o bu\u1ed9c s\u1eed d\u1ee5ng &#8220;thu\u1eadt ng\u1eef ti\u1ebfp th\u1ecb&#8221;, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng &#8220;rollup&#8221; r\u1ea5t l\u1ecfng l\u1ebbo \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u t\u01b0 v\u00ec c\u00f9ng l\u00fd do \u0111\u00f3 &#8211; ti\u1ebfp th\u1ecb. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, c\u00e1c non-rollup \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafn th\u1ebb v\u1edbi c\u00e1c giai \u0111o\u1ea1n kh\u00e1c nhau ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c g\u1ecdi m\u00ecnh l\u00e0 rollup.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ai c\u0169ng ph\u1ea1m l\u1ed7i n\u00e0y &#8211; m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u1eadt m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00e0n nh\u1eabn v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng thu\u1eadt ng\u1eef ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 \u0111\u00e3 d\u00e0nh nhi\u1ec1u th\u00e1ng \u0111\u1ec3 tranh lu\u1eadn v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng thu\u1eadt ng\u1eef kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1eeba ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng (xin g\u1eedi l\u1eddi c\u1ea3m \u01a1n \u0111\u1ebfn Toghrul, ng\u01b0\u1eddi li\u00ean t\u1ee5c k\u00eau g\u1ecdi thu\u1eadt ng\u1eef ch\u00ednh x\u00e1c t\u1eeb *m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi*).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">V\u00ec n\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 thu\u1ed9c t\u00ednh v\u00e0 gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady kh\u00e1c v\u1edbi Rollup, n\u00ean vi\u1ec7c g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 Rollup c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y nh\u1ea7m l\u1eabn cho ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng. G\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 Validium c\u0169ng qu\u00e1 r\u1ed9ng v\u00ec n\u00f3 b\u1ecf qua th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng h\u1ee3p nh\u1ea5t nguy\u00ean t\u1eed \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 ho\u1eb7c t\u00ednh song song kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ecfng, t\u00ednh kh\u1ea3 d\u1ee5ng c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u (DA) n\u1eb1m tr\u00ean chu\u1ed7i v\u00e0 ch\u01b0a k\u1ec3 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u1ea3n th\u00e2n h\u00e0m chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i tr\u1ea1ng th\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady (v\u00ec c\u00e1c n\u00fat \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111ang th\u1ef1c thi c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 x\u00e1c minh b\u1eb1ng ch\u1ee9ng h\u1ee3p l\u1ec7 cho ch\u00ednh qu\u00e1 tr\u00ecnh th\u1ef1c thi).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng ZK Proofs kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng \u0111\u00fang &#8211; m\u1eb7c d\u00f9 ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m thi\u1ec3u \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady &#8211; v\u1ec1 m\u1eb7t to\u00e1n h\u1ecdc, c\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 b\u1ea3o m\u1eadt kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau (ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 cho 99% c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p s\u1eed d\u1ee5ng, nh\u01b0ng n\u00f3 \u00e1p \u0111\u1eb7t m\u1ed9t gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh tin c\u1eady b\u1ed5 sung \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u00fat \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 &#8211; v\u00ed d\u1ee5, Gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh Bilinear Diffie Hellman trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1eddng cong gh\u00e9p n\u1ed1i d\u1ef1a tr\u00ean zk-SNARK). Nh\u01b0ng t\u1ea5t nhi\u00ean, v\u00ec ZK-Compression \u0111ang s\u1eed d\u1ee5ng snark \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra t\u00ednh h\u1ee3p l\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00ednh t\u00e0i kho\u1ea3n, n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng ZK-Compression kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady \u2014 c\u00f3 nh\u1eefng gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh tin c\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u00e0i kho\u1ea3n ZK Compression kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u00e0i kho\u1ea3n &#8220;b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng&#8221;. V\u1eady th\u00ec n\u00f3 n\u1eb1m gi\u1eefa trustless v\u00e0 m\u1ed9t ZK Rollup ho\u00e0n ch\u1ec9nh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hi\u1ec3u \u0111\u01a1n gi\u1ea3n ZK Compression l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e9n nh\u1eefng \u201cb\u1eb1ng ch\u1ee9ng\u201d l\u1ea1i trong Rollup \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u01b0u tr\u1eef. Hy v\u1ecdng nh\u1eefng gi\u1ea3i th\u00edch chi ti\u1ebft trong b\u00e0i vi\u1ebft \u0111\u00e3 gi\u00fap m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u h\u01a1n v\u1ec1 ZK Compression v\u00e0 Solana Blockchain.\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong nh\u1eefng ng\u00e0y sau th\u00f4ng b\u00e1o c\u1ee7a Helius v\u00e0 Light Protocol v\u1ec1 d\u1ef1 \u00e1n ZK Compression (ZK) c\u1ee7a h\u1ecd tr\u00ean Solana, \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u cu\u1ed9c th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 ZK Compression. M\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u00e1ng k\u1ec3 c\u1ee7a cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u1eadp trung v\u00e0o danh ph\u00e1p. \u0110\u00e2y c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n t\u1ed5ng h\u1ee3p ZK kh\u00f4ng? M\u1ed9t L2?<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":28642,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21850],"tags":[8034,22075],"class_list":{"0":"post-28637","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-tu-dien-crypto","8":"tag-solana","9":"tag-zk-rollup"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v25.0 (Yoast SEO v26.6) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Chi ti\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u00e1p ZK Compression tr\u00ean Solana - Fiahub<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"ZK Compression l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e9n nh\u1eefng \u201cb\u1eb1ng ch\u1ee9ng\u201d l\u1ea1i trong Rollup \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u01b0u tr\u1eef, t\u1ed1i \u01b0u m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m ph\u00ed tr\u00ean Solana\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Chi ti\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u00e1p ZK Compression tr\u00ean Solana\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"ZK Compression l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e9n nh\u1eefng \u201cb\u1eb1ng ch\u1ee9ng\u201d l\u1ea1i trong Rollup \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u01b0u tr\u1eef, t\u1ed1i \u01b0u m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m ph\u00ed tr\u00ean Solana\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Fiahub Blog\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/FiahubVN\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-12-03T01:00:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-06-07T08:44:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Fiahub_Advance-Guide_The-Verge-1.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"576\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Le Hoang\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@FIAHUBVN\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@FIAHUBVN\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Le Hoang\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/\"},\"author\":{\"name\":\"Le Hoang\",\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#\/schema\/person\/438ca2054bd04d8ef374b9dd54ed3418\"},\"headline\":\"Chi ti\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u00e1p ZK Compression tr\u00ean Solana\",\"datePublished\":\"2024-12-03T01:00:27+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-07T08:44:12+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/\"},\"wordCount\":6814,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Fiahub_Advance-Guide_The-Verge-1.png\",\"keywords\":[\"Solana\",\"ZK Rollup\"],\"articleSection\":[\"T\u1eeb \u0111i\u1ec3n Crypto\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/\",\"url\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/\",\"name\":\"Chi ti\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u00e1p ZK Compression tr\u00ean Solana - Fiahub\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Fiahub_Advance-Guide_The-Verge-1.png\",\"datePublished\":\"2024-12-03T01:00:27+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-07T08:44:12+00:00\",\"description\":\"ZK Compression l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e9n nh\u1eefng \u201cb\u1eb1ng ch\u1ee9ng\u201d l\u1ea1i trong Rollup \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u01b0u tr\u1eef, t\u1ed1i \u01b0u m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m ph\u00ed tr\u00ean Solana\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Fiahub_Advance-Guide_The-Verge-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Fiahub_Advance-Guide_The-Verge-1.png\",\"width\":1024,\"height\":576,\"caption\":\"ZK Compression s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f9ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u1ec3 ch\u1ea1y logic th\u00e0nh vi\u00ean Merkle Tree th\u1ef1c t\u1ebf. V\u00ec v\u1eady, n\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ea1ch c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y d\u1eef li\u1ec7u t\u00e0i kho\u1ea3n, m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng (128 byte) v\u00e0 x\u00e1c minh r\u1eb1ng d\u1eef li\u1ec7u th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a \\\"cam k\u1ebft\\\" tr\u00ean chu\u1ed7i.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Chi ti\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u00e1p ZK Compression tr\u00ean Solana\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/\",\"name\":\"Fiahub Blog\",\"description\":\"Fiahub Blog\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#organization\",\"name\":\"DIGITEX Pte Ltd\",\"url\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/2018-05-2723.41.06.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/2018-05-2723.41.06.jpg\",\"width\":956,\"height\":500,\"caption\":\"DIGITEX Pte Ltd\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/FiahubVN\/\",\"https:\/\/x.com\/FIAHUBVN\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#\/schema\/person\/438ca2054bd04d8ef374b9dd54ed3418\",\"name\":\"Le Hoang\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Le-Hoang.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Le-Hoang.jpg\",\"caption\":\"Le Hoang\"},\"description\":\"Freelancer Marketing v\u00e0 Content Creator v\u1edbi g\u1ea7n 10 n\u0103m kinh nghi\u1ec7m; trong \u0111\u00f3 c\u00f3 kho\u1ea3ng h\u01a1n 3 n\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c trong m\u1ea3ng Blockchain v\u1edbi vai tr\u00f2 D\u1ecbch Thu\u1eadt v\u00e0 Copywriter. V\u1edbi ki\u1ebfn th\u1ee9c s\u00e2u r\u1ed9ng c\u00f9ng kh\u1ea3 n\u0103ng di\u1ec5n gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 nh\u1eefng thu\u1eadt ng\u1eef c\u00f4ng ngh\u1ec7 kh\u00f3 hi\u1ec3u tr\u1edf n\u00ean g\u1ea7n g\u0169i h\u01a1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. L\u00ea Ho\u00e0ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft trong chuy\u00ean m\u1ee5c \\\"T\u1eeb \u0110i\u1ec3n Crypto\\\" v\u00e0 \\\"H\u01b0\u1edbng D\u1eabn Ng\u01b0\u1eddi M\u1edbi\\\" t\u1ea1i Fiahub Blog\",\"url\":\"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/author\/le-hoang\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Chi ti\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u00e1p ZK Compression tr\u00ean Solana - Fiahub","description":"ZK Compression l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e9n nh\u1eefng \u201cb\u1eb1ng ch\u1ee9ng\u201d l\u1ea1i trong Rollup \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u01b0u tr\u1eef, t\u1ed1i \u01b0u m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m ph\u00ed tr\u00ean Solana","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Chi ti\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u00e1p ZK Compression tr\u00ean Solana","og_description":"ZK Compression l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e9n nh\u1eefng \u201cb\u1eb1ng ch\u1ee9ng\u201d l\u1ea1i trong Rollup \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u01b0u tr\u1eef, t\u1ed1i \u01b0u m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m ph\u00ed tr\u00ean Solana","og_url":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/","og_site_name":"Fiahub Blog","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/FiahubVN\/","article_published_time":"2024-12-03T01:00:27+00:00","article_modified_time":"2025-06-07T08:44:12+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":576,"url":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Fiahub_Advance-Guide_The-Verge-1.png","type":"image\/png"}],"author":"Le Hoang","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@FIAHUBVN","twitter_site":"@FIAHUBVN","twitter_misc":{"Written by":"Le Hoang","Est. reading time":"22 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/"},"author":{"name":"Le Hoang","@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#\/schema\/person\/438ca2054bd04d8ef374b9dd54ed3418"},"headline":"Chi ti\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u00e1p ZK Compression tr\u00ean Solana","datePublished":"2024-12-03T01:00:27+00:00","dateModified":"2025-06-07T08:44:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/"},"wordCount":6814,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Fiahub_Advance-Guide_The-Verge-1.png","keywords":["Solana","ZK Rollup"],"articleSection":["T\u1eeb \u0111i\u1ec3n Crypto"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/","url":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/","name":"Chi ti\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u00e1p ZK Compression tr\u00ean Solana - Fiahub","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Fiahub_Advance-Guide_The-Verge-1.png","datePublished":"2024-12-03T01:00:27+00:00","dateModified":"2025-06-07T08:44:12+00:00","description":"ZK Compression l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e9n nh\u1eefng \u201cb\u1eb1ng ch\u1ee9ng\u201d l\u1ea1i trong Rollup \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u01b0u tr\u1eef, t\u1ed1i \u01b0u m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m ph\u00ed tr\u00ean Solana","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Fiahub_Advance-Guide_The-Verge-1.png","contentUrl":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Fiahub_Advance-Guide_The-Verge-1.png","width":1024,"height":576,"caption":"ZK Compression s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f9ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u1ec3 ch\u1ea1y logic th\u00e0nh vi\u00ean Merkle Tree th\u1ef1c t\u1ebf. V\u00ec v\u1eady, n\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ea1ch c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y d\u1eef li\u1ec7u t\u00e0i kho\u1ea3n, m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng (128 byte) v\u00e0 x\u00e1c minh r\u1eb1ng d\u1eef li\u1ec7u th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a \"cam k\u1ebft\" tr\u00ean chu\u1ed7i."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/chi-tiet-ve-zk-compression-mo-rong-solana-ma-khong-can-toi-layer-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Chi ti\u1ebft v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u00e1p ZK Compression tr\u00ean Solana"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/","name":"Fiahub Blog","description":"Fiahub Blog","publisher":{"@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#organization","name":"DIGITEX Pte Ltd","url":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/2018-05-2723.41.06.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/2018-05-2723.41.06.jpg","width":956,"height":500,"caption":"DIGITEX Pte Ltd"},"image":{"@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/FiahubVN\/","https:\/\/x.com\/FIAHUBVN"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#\/schema\/person\/438ca2054bd04d8ef374b9dd54ed3418","name":"Le Hoang","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Le-Hoang.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Le-Hoang.jpg","caption":"Le Hoang"},"description":"Freelancer Marketing v\u00e0 Content Creator v\u1edbi g\u1ea7n 10 n\u0103m kinh nghi\u1ec7m; trong \u0111\u00f3 c\u00f3 kho\u1ea3ng h\u01a1n 3 n\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c trong m\u1ea3ng Blockchain v\u1edbi vai tr\u00f2 D\u1ecbch Thu\u1eadt v\u00e0 Copywriter. V\u1edbi ki\u1ebfn th\u1ee9c s\u00e2u r\u1ed9ng c\u00f9ng kh\u1ea3 n\u0103ng di\u1ec5n gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 nh\u1eefng thu\u1eadt ng\u1eef c\u00f4ng ngh\u1ec7 kh\u00f3 hi\u1ec3u tr\u1edf n\u00ean g\u1ea7n g\u0169i h\u01a1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. L\u00ea Ho\u00e0ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft trong chuy\u00ean m\u1ee5c \"T\u1eeb \u0110i\u1ec3n Crypto\" v\u00e0 \"H\u01b0\u1edbng D\u1eabn Ng\u01b0\u1eddi M\u1edbi\" t\u1ea1i Fiahub Blog","url":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/author\/le-hoang\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28637","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/24"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28637"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28637\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32316,"href":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28637\/revisions\/32316"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28642"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fiahub.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}